Je warmtepomp op afstand laten aansturen door je energieleverancier klinkt als toekomstmuziek, maar het wordt werkelijkheid. Meerdere leveranciers werken aan systemen waarmee ze warmtepompen en zonnepanelen van klanten op afstand kunnen bedienen. Het doel: het overbelaste stroomnet ontlasten door het energieverbruik slimmer te verdelen over de dag.
Warmtepomp op afstand bedienen: hoe werkt het?
Via een slimme thermostaat of een directe koppeling kan de energieleverancier je warmtepomp op afstand aan- of uitzetten. Dat gebeurt op momenten waarop het stroomnet zwaar belast is. Denk aan koude winterochtenden als duizenden warmtepompen tegelijk aanslaan, of aan zomeravonden waarop huishoudens massaal gaan koken en de wasmachine aanzetten.
Bij zonnepanelen werkt het vergelijkbaar. Op zonnige middagen produceren panelen soms meer stroom dan het net aankan. Door de omvormer op afstand te dimmen of tijdelijk uit te schakelen, voorkomt de leverancier overbelasting van het lokale net.
De techniek is niet nieuw. Moderne warmtepompen en omvormers zijn al voorzien van een internetverbinding en kunnen aangestuurd worden via apps. Het verschil is dat nu de leverancier die sturing overneemt, in plaats van de bewoner zelf. Meerdere energieleveranciers hebben al pilots lopen om dit op grotere schaal uit te rollen.
Volgens de leveranciers gaat het om korte ingrepen van maximaal vijftien tot dertig minuten. In die tijd wordt de warmtepomp even uitgeschakeld of op een lager vermogen gezet. Bij zonnepanelen kan de teruglevering korte tijd worden beperkt. De leverancier bepaalt op basis van actuele netbelasting wanneer dat nodig is.
Waarom willen leveranciers jouw apparaten aansturen?
Het Nederlandse stroomnet loopt tegen zijn grenzen aan. Netbeheerders waarschuwen al langer dat het net op piekmomenten overbelast raakt. Nieuwe windparken en zonnepanelen leveren steeds meer stroom, terwijl warmtepompen, laadpalen en inductiekookplaten de vraag naar elektriciteit flink opdrijven.
Door het verbruik slimmer te verdelen over de dag kunnen grote investeringen in netverzwaring deels worden voorkomen. Volgens Tweakers zien meerdere leveranciers dit als een structurele oplossing voor de toenemende druk op het elektriciteitsnet. Zij kunnen energie goedkoper inkopen als ze de vraag beter over de dag kunnen spreiden. Dat voordeel willen ze delen met klanten die meedoen, bijvoorbeeld in de vorm van een lager maandtarief.
Vrijwillig, maar voor hoe lang?
Voorlopig is deelname aan dit soort regelingen vrijwillig. Geen enkele leverancier mag zonder jouw akkoord je warmtepomp uitzetten of je zonnepanelen dimmen. In de praktijk werkt het via een contractvorm waarbij je een korting of vergoeding krijgt in ruil voor de mogelijkheid om je apparaten aan te sturen.
In contracten die nu aangeboden worden, staat meestal een limiet op het aantal ingrepen per dag of per maand. Sommige leveranciers bieden een vaste maandelijkse korting, anderen rekenen met een lagere prijs per kilowattuur.
De vraag is of dat vrijwillige karakter zo blijft. Nu de druk op het net toeneemt, klinken er geluiden dat overheden en netbeheerders op termijn strengere maatregelen overwegen. In sommige Europese landen mogen netbeheerders al ingrijpen bij dreigend stroomtekort. In Nederland is daar nog geen sprake van, maar het is verstandig om de ontwikkelingen te volgen.
Wat merk je ervan in huis?
Energieleveranciers benadrukken dat het comfort niet in gevaar komt. Een warmtepomp die een kwartier eerder of later aanslaat, maakt voor de temperatuur in huis nauwelijks verschil. Zeker bij goed geïsoleerde woningen is het effect niet voelbaar. Bij slecht geïsoleerde woningen kan de temperatuur sneller zakken, dus daar is het effect groter.
Toch roept het vragen op. Wie bepaalt wanneer je warmtepomp aan of uit gaat? Wat als het systeem een fout maakt op een ijskoude dag? En wat gebeurt er met de gegevens die leveranciers verzamelen over je energiegebruik? De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op wat leveranciers mogen doen met klantgegevens en apparaten.
Wat betekent dit voor jou?
Heb je een warmtepomp of zonnepanelen, dan is de kans groot dat je energieleverancier de komende jaren vraagt of je mee wilt doen aan zo’n regeling. Dat kan financieel voordelig zijn, maar lees de voorwaarden goed door voordat je tekent. Let op wat de leverancier precies mag aansturen, hoe vaak dat mag gebeuren, en welke compensatie je krijgt. Vergelijk ook of de korting opweegt tegen het verlies aan eigen regie over je energieverbruik. Wie bewust kiest, kan profiteren van een lagere energierekening zonder merkbaar comfortverlies.