Gratis energie in 2030 zou volgens een energie-expert werkelijkheid kunnen worden in Nederland. Die opvallende voorspelling verscheen deze week via persbureau ANP. De redenering klinkt logisch: de kosten van zonne- en windenergie dalen zo snel dat stroom op veel momenten bijna niets meer kost. Maar wie eerlijk naar de opbouw van een energierekening kijkt, ziet dat dit verhaal niet klopt.
Productiekosten dalen, maar gratis energie in 2030 is onrealistisch
Dat zonne- en windenergie steeds goedkoper worden, staat buiten kijf. Zonnepanelen zijn de afgelopen tien jaar meer dan 80 procent in prijs gedaald. Op zonnige middagen is de stroomprijs op de groothandelsmarkt soms al negatief: producenten betalen dan om hun stroom kwijt te raken. De expert heeft dus gelijk wanneer hij stelt dat de productiekosten richting nul gaan.
Maar de kale productieprijs is slechts een fractie van wat huishoudens betalen. Een energierekening bestaat uit drie grote onderdelen: de inkoopprijs van energie, de netwerkkosten en de belastingen. De energiebelasting op stroom is een forse kostenpost die per kilowattuur al snel hoger uitvalt dan de kale stroomprijs zelf. Samen vormen belastingen en netwerkkosten het grootste deel van de stroomrekening. Zelfs als de kale energieprijs naar nul daalt, houd je een flinke rekening over.
Het stroomnet piept en kraakt
De netwerkkosten stijgen de komende jaren juist. Netbeheerders als Stedin, Liander en Enexis investeren tientallen miljarden euro’s in het verzwaren van het stroomnet. Het huidige net is simpelweg niet gebouwd voor de enorme hoeveelheden zonne- en windstroom die er nu op worden gezet. Die investeringen worden doorberekend in de vaste netwerkkosten op je rekening.
Hoe groot het probleem is, blijkt uit berichtgeving van NOS en Trouw: nieuwe woningen in Midden-Nederland krijgen na de zomer mogelijk geen stroomaansluiting meer door netcongestie. Zolang het stroomnet overbelast is, kun je moeilijk spreken van overvloedige goedkope energie. De stroom mag op papier beschikbaar zijn, in de praktijk kan die niet altijd bij de gebruiker komen.
Opslag is de ontbrekende schakel
Op zonnige dagen is er een overschot aan stroom, maar op donkere winteravonden juist een tekort. Zonder grootschalige opslag blijft de prijs op die momenten hoog. Thuisbatterijen bieden op kleine schaal een uitkomst. Uit recente cijfers blijkt dat een thuisbatterij het eigen verbruik van zonnestroom met zo’n 30 procent verhoogt. Dat scheelt op de energierekening, maar het lost het nationale opslagvraagstuk niet op.
Waterstof en grootschalige batterijparken worden vaak genoemd als toekomstoplossing. Die technologieën ontwikkelen zich, maar zijn nog duur en beperkt beschikbaar. De kosten van die opslag worden uiteindelijk ook doorberekend aan huishoudens en bedrijven.
Dynamische contracten: nu al profiteren van lage prijzen
Wie wil profiteren van de dalende productiekosten, kan dat nu al doen met een dynamisch energiecontract. Met zo’n contract betaal je de werkelijke uurprijs van de energiemarkt. Op zonnige middagen betaal je soms vrijwel niets voor stroom. Maar op piekmomenten, denk aan koude winteravonden, schiet de prijs juist omhoog. Een dynamisch contract vergt dat je je verbruik aanpast: wassen, laden en verwarmen doe je dan op de goedkope momenten.
Wat betekent dit voor jou?
De voorspelling dat energie in 2030 gratis wordt, is te optimistisch. Stroom zal op sommige momenten weinig kosten, maar de vaste lasten op je rekening blijven bestaan en worden eerder hoger dan lager. Investeren in isolatie, zonnepanelen of een thuisbatterij blijft de beste manier om je energiekosten structureel te verlagen. Wacht niet op beloftes over gratis energie, maar neem zelf de regie over je verbruik.