Omvormers van zonnepanelen kunnen een grote bijdrage leveren aan het oplossen van spanningsproblemen op het stroomnet. Dat blijkt uit nieuw onderzoek waarover Solar Magazine en Energeia berichten. Bestaande omvormers hebben al de mogelijkheid om geleidelijk terug te schakelen bij hoge netspanning, maar bij vrijwel alle installaties in Nederland staat die functie niet aan.
Hoe omvormers van zonnepanelen het stroomnet belasten
Op zonnige dagen produceren miljoenen zonnepanelen op Nederlandse daken grote hoeveelheden stroom. Die energie wordt via de omvormer teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. Wanneer te veel huishoudens in dezelfde buurt tegelijk stroom terugleveren, loopt de spanning op het lokale net te hoog op. De omvormer detecteert dat en schakelt zichzelf volledig uit om het net te beschermen.
Het gevolg: je zonnepanelen produceren niets meer, terwijl de zon volop schijnt. Dit probleem komt steeds vaker voor, vooral in wijken waar veel woningen zonnepanelen hebben. Op piekmomenten kan een flink deel van de opgewekte zonnestroom verloren gaan doordat omvormers collectief uitschakelen. Dat is niet alleen vervelend voor jou als eigenaar, maar ook inefficiënt voor het energiesysteem als geheel.
Geleidelijk terugschakelen als oplossing
Het onderzoek toont aan dat er een betere aanpak bestaat, en die zit al ingebouwd in de meeste moderne omvormers. In plaats van volledig uit te schakelen bij hoge netspanning, kunnen omvormers geleidelijk hun vermogen terugbrengen. Ze leveren dan minder stroom terug aan het net, maar vallen niet helemaal uit. De spanning blijft daardoor stabieler en er gaat minder zonnestroom verloren.
Deze techniek wordt ook wel ‘soft curtailment’ genoemd. Volgens de onderzoekers kan deze aanpak een groot deel van de spanningsproblemen op het laagspanningsnet verhelpen, zonder dat er dure netverzwaringen nodig zijn. Het opvallende is dat de hardware er al klaar voor is. De software-instelling voor geleidelijk terugschakelen zit in de meeste omvormers van zonnepanelen die de afgelopen jaren zijn geïnstalleerd. Alleen staat die instelling standaard niet geactiveerd.
Waarom staat de functie uit?
De reden is een combinatie van regelgeving en gebrek aan coördinatie. De huidige netcodes schrijven voor dat omvormers bij een bepaalde spanning uitschakelen, maar verplichten niet om geleidelijk terug te regelen. Fabrikanten leveren hun apparaten daarom af met de standaardinstellingen die voldoen aan de geldende normen. Niet meer en niet minder.
Netbeheerders en onderzoekers pleiten er nu voor om de regelgeving aan te passen. Als geleidelijk terugschakelen de standaardinstelling wordt, kan dat de druk op het stroomnet flink verlagen. Dat is relevant in een periode waarin netcongestie een van de grootste knelpunten is in de energietransitie. Netbeheerders investeren miljarden in uitbreiding van het net, maar die werkzaamheden duren jaren. Een softwarematige oplossing via omvormers van zonnepanelen kan de druk verlichten terwijl die uitbreiding op zich laat wachten.
Wat betekent dit voor jou?
Heb je zonnepanelen op je dak en merk je dat je omvormer op zonnige dagen regelmatig uitschakelt? Dan is de kans groot dat de netspanning in jouw buurt te hoog oploopt. Controleer in de app of het monitoringsysteem van je omvormer of er regelmatig uitschakelingen plaatsvinden door hoge spanning. Meld dit bij je installateur en vraag of een firmware-update of aanpassing van de instellingen mogelijk is. Bij sommige merken kan de installateur de geleidelijke terugschakel-functie op afstand activeren.
Op langere termijn is het bemoedigend dat er een relatief eenvoudige oplossing bestaat voor een groeiend probleem. Geen dure netverzwaringen, geen nieuwe apparatuur, maar een aanpassing in de software van bestaande omvormers. Vraag bij een volgende onderhoudsbeurt of storingsmelding gericht naar deze mogelijkheid. Hoe meer huiseigenaren hiervan op de hoogte zijn, hoe sneller fabrikanten en netbeheerders in beweging komen.