De gastarieven in 2027 gaan omhoog. De transportkosten voor aardgas stijgen volgend jaar gemiddeld met 4 procent, omdat het gebruik van het gasnet met 14 procent daalt. Dat blijkt uit berekeningen die vakblad Energeia deze week publiceerde. Voor huiseigenaren die nog op gas verwarmen, is dit een ontwikkeling om in de gaten te houden.
Waarom stijgen de gastarieven in 2027?
Het klinkt tegenstrijdig: minder gas verbruiken en toch meer betalen. De verklaring zit in de structuur van de kosten. Het gasnet in Nederland heeft hoge vaste lasten voor onderhoud, beheer en afschrijving van leidingen, verdeelstations en huisaansluitingen. Die kosten lopen door, ook als er minder gas wordt afgenomen. Het maakt voor de netbeheerder niet uit of er veel of weinig gas door een leiding stroomt: de leiding moet onderhouden worden. Wanneer het totale verbruik daalt, worden de vaste lasten verdeeld over een kleinere groep gebruikers. Per aansluiting betaal je dan meer.
Volgens Energeia is de opkomst van hernieuwbare energie de belangrijkste reden voor de daling van het gasverbruik. Steeds meer woningen worden geïsoleerd, krijgen een warmtepomp of schakelen over op elektrisch koken. In de industrie neemt het gasverbruik af door elektrificatie en het gebruik van alternatieve warmtebronnen. Al die ontwikkelingen samen zorgen voor een daling van 14 procent in het gebruik van het gasnet in 2027 ten opzichte van dit jaar.
NVDE wil gasverbruik met 10 miljard kuub verlagen
Terwijl de transporttarieven stijgen, pleit de duurzaamheidsbranche juist voor een nog snellere afbouw van het gasverbruik. De NVDE (Nederlandse Vereniging Duurzame Energie) presenteerde vandaag een plan om het Nederlandse gasverbruik binnen vijf jaar met 10 miljard kuub te verlagen. Solar Magazine meldde het plan vanmorgen. Ook de NOS berichtte dat de duurzaamheidsbranche flink minder gasverbruik binnen vijf jaar haalbaar acht. Nederland verbruikt op dit moment zo’n 30 miljard kuub aardgas per jaar. Een reductie van 10 miljard kuub zou neerkomen op ruwweg een derde.
Het voorstel komt op een moment dat de geopolitieke situatie de urgentie vergroot. Het conflict rond Iran en de aanhoudende sluiting van de Straat van Hormuz hebben de gasprijzen de afgelopen maanden opgedreven. De hoge gasprijzen raken veel Nederlandse gezinnen direct in de portemonnee. Voor de NVDE is de boodschap helder: sneller verduurzamen verkleint de blootstelling aan internationale prijsschokken.
Het kabinet houdt voorlopig afstand van directe ingrepen in de energieprijzen. Het CPB oordeelde deze week dat het te vroeg is voor steunmaatregelen. Voor huiseigenaren betekent dat: de overheid gaat de stijgende gaskosten vooralsnog niet compenseren.
Het gasnet wordt duurder voor wie achterblijft
De combinatie van stijgende transporttarieven en dalend verbruik creëert een zichzelf versterkend effect. Hoe meer woningen van het gas af gaan, hoe duurder het gasnet wordt voor wie achterblijft. Elke woning die overstapt op een warmtepomp of warmtenet, laat de overblijvende gasgebruikers achter met een groter aandeel van de vaste netwerkkosten. In theorie kan dit leiden tot een versnelling: als genoeg gebruikers vertrekken, worden de kosten voor de resterende aansluitingen zo hoog dat de overstap naar een alternatief steeds aantrekkelijker wordt.
Dit raakt vooral de huishoudens die niet de financiële ruimte hebben om hun woning te verduurzamen. Huurders, eigenaren van slecht geïsoleerde woningen en mensen met een bescheiden inkomen hebben vaak minder mogelijkheden om van het gas af te stappen. Zij zitten vast aan een aansluiting die elk jaar duurder wordt. De stijging van de gastarieven in 2027 met 4 procent is op zichzelf geen schokkend bedrag, maar het is onderdeel van een trend die doorzet zolang het gasverbruik blijft dalen.
Wat betekent dit voor jou?
Als je nog op aardgas verwarmt, is het verstandig om de ontwikkeling van de gastarieven in 2027 en de jaren daarna in de gaten te houden. De kosten van het gasnet dalen niet mee met het verbruik. Dat betekent dat wachten met verduurzamen elk jaar iets duurder wordt. Kijk of je woning in aanmerking komt voor de ISDE-subsidie voor een warmtepomp of hybride ketel, waarmee je het gasverbruik direct fors kunt terugbrengen. Ook relatief eenvoudige maatregelen helpen: spouwmuurisolatie, HR++ glas of tochtstrips verlagen je gasverbruik en beschermen je tegen toekomstige tariefstijgingen. De stap van het gas af wordt niet goedkoper door te wachten.