Het gasverbruik verlagen met 10 miljard kuub per jaar binnen vijf jaar. Dat is het doel van het spoedplan dat de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) heeft gepresenteerd met 19 concrete maatregelen. De stijgende gasprijs door de oorlog in Iran maakt de noodzaak opnieuw pijnlijk duidelijk: elke internationale crisis raakt direct je energierekening. Sinds de sluiting van het Groningenveld in oktober 2024 is Nederland volledig afhankelijk van gasimport. Volgens de NVDE betaalt het land jaarlijks miljarden aan landen die ‘onze waarden niet delen’.
Gasverbruik verlagen begint bij de woning
Van de 19 maatregelen in het NVDE-spoedplan raken er meerdere direct jouw huis. De branchevereniging pleit voor versnelling van woningisolatie, normering van hybride warmtepompen en uitbreiding van warmtenetten. Het kabinet moet een apart spoedplan voor verduurzaming van woningen opstellen, vindt de NVDE. Dat gaat verder dan alleen subsidies: het doel is een structurele aanpak die ook huurwoningen en slecht geïsoleerde koopwoningen meeneemt.
Opvallend is de oproep om verwarmingsinstallaties beter af te stellen. Veel cv-ketels staan te hoog ingesteld of draaien inefficiënt, en daar valt snel winst te behalen zonder grote investeringen. Milieu Centraal adviseert al langer om de stooktemperatuur te verlagen naar maximaal 55 graden. De NVDE wil dat dit soort ingrepen nu ook bij industriële installaties verplicht wordt.
Meer groene stroom moet gascentrales vervangen
Een groot deel van de beoogde gasreductie moet komen uit de elektriciteitssector. De NVDE wil de uitrol van wind- en zonne-energie versnellen, zowel op land als op zee. Versnelling van zon en wind op land kan volgens het plan 1,0 miljard kuub aardgas schelen per jaar. Dat lukt door meer zoekgebieden binnen de Regionale Energiestrategieën (RES’en), kortere vergunningprocedures en slimmer aansluiten op het stroomnet.
Het uitgangspunt: binnen vijf jaar kan er circa 10 terawattuur per jaar extra hernieuwbare stroom worden opgewekt. Als die productie voor de helft gascentrales vervangt, scheelt dat zo’n 1 miljard kuub gas per jaar. Het zijn rekenmodellen met aannames, maar de richting is helder. Meer groene stroom betekent minder gas verstoken in centrales.
Overproductie beter benutten scheelt bijna 1 miljard kuub
Met het groeiende aandeel wind- en zonne-energie ontstaan steeds vaker momenten waarop het aanbod groter is dan de vraag. Overtollige stroom wordt dan geëxporteerd of afgeschakeld, terwijl op andere momenten gascentrales juist moeten bijspringen. Als huishoudens en bedrijven investeren in opslag zoals batterijen, vraagsturing en elektrificatie van processen, kan meer groene stroom binnenlands worden benut. Het Nationaal Klimaatplatform berekende dat het aandeel hernieuwbare elektriciteit circa 3 procent hoger had kunnen liggen bij voldoende flexibiliteit in het energiesysteem. Dat vertaalt zich in 0,9 miljard kuub minder gasinzet per jaar in 2030.
Industrie en glastuinbouw moeten bijdragen
Het plan richt zich niet alleen op woningen en de stroomsector. In de industrie en dienstensector gaat het om extra energiebesparing via thermische isolatie en elektrificatie van processen. De glastuinbouw, een van de grootste gasverbruikers van Nederland, moet sneller verduurzamen. De NVDE pleit ook voor een offensief op groen gas: gas uit biomassa of andere hernieuwbare bronnen dat direct het bestaande gasnet in kan. Groen gas is geen wonderoplossing, maar kan een deel van het fossiele verbruik vervangen.
Zonder snellere vergunningen lukt het niet
Het spoedplan staat of valt met twee randvoorwaarden. De netcongestie moet sneller worden opgelost, want zolang het stroomnet vol zit kunnen nieuwe wind- en zonneparken niet worden aangesloten. Vergunningprocedures moeten worden verkort tot maximaal twee jaar. Nu duren die vaak veel langer, waardoor projecten jarenlang stilliggen. Zonder die oplossingen blijft het gasverbruik verlagen een papieren ambitie.
NVDE-voorzitter Olof van der Gaag is stellig: “De vraag is niet of het technisch kan. De echte vraag is of we willen wachten tot we tijdens de volgende crisis wéér zeggen: waren we maar eerder begonnen.” Dat Nederland het kan, bewees het al eerder. Tussen 2021 en 2023 daalde het gasverbruik van ruim 40 naar 30 miljard kuub per jaar, mede door de hoge prijzen na de Russische inval in Oekraïne.
Wat betekent dit voor jou?
Het NVDE-spoedplan is een oproep aan het kabinet, niet direct aan individuele huiseigenaren. Maar als deze voorstellen worden overgenomen, merk je dat in de praktijk. Denk aan strengere eisen voor warmtepompen bij ketelvervanging, meer subsidie voor isolatie en op termijn een lagere energierekening als Nederland minder afhankelijk wordt van de internationale gasmarkt. Wil je nu al je gasverbruik verlagen? Begin met wat je zelf kunt doen: laat je cv-ketel controleren en goed afstellen, check of je woning voldoende geïsoleerd is en bekijk of een hybride warmtepomp bij jouw situatie past.