Een noodvoorraad gas voor crisissituaties ontbreekt in Nederland, waarschuwt Gasunie deze week. De beheerder van het Nederlandse gastransportnet stelt dat het land niet goed is voorbereid op een scenario waarin de gasaanvoer langdurig wegvalt. Dat signaal komt op een moment dat geopolitieke spanningen de energiemarkten onder druk zetten. Ruim 85 procent van de Nederlandse huishoudens verwarmt met aardgas. Een langdurige verstoring van de aanvoer zou miljoenen mensen direct raken.
Wel olie in reserve, geen noodvoorraad gas
Als IEA-lid houdt Nederland een strategische olievoorraad aan voor minimaal negentig dagen. Die reserve werd deze week nog aangesproken: het kabinet besloot 5,4 miljoen vaten olie op de markt te brengen om de prijsstijging te dempen. Voor gas bestaat geen vergelijkbare noodreserve.
Nederland beschikt wel over grote ondergrondse gasopslagen, zoals Bergermeer bij Alkmaar en Norg in Drenthe. Die worden elk jaar in de zomer gevuld en in de winter leeggetrokken om de seizoensvraag op te vangen. Het zijn commerciële opslagen, geen strategische buffers. Als de aanvoer van gas langer wegvalt, is er geen apart noodreservoir beschikbaar. Gasunie pleit er nu voor dat de overheid daar verandering in brengt.
Groeiende afhankelijkheid van gasimport
Sinds de sluiting van het Groningenveld in 2024 is Nederland voor het eerst in decennia een netto-importeur van aardgas. Het meeste gas komt via pijpleidingen uit Noorwegen. Vloeibaar gas (LNG) arriveert per tanker via de terminal in Rotterdam en de drijvende installatie bij Eemshaven. Die tankers varen door internationale scheepvaartroutes die gevoelig zijn voor geopolitieke verstoringen.
De oorlog in Iran houdt de energiemarkten al weken onder druk. Hoewel de gas- en olieprijzen kort daalden nadat de Amerikaanse president Trump suggereerde dat het conflict snel voorbij zou zijn, blijft de situatie fragiel. Zolang het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormoez niet volledig is hervat, is de ruimte voor herstel beperkt. Voor de Nederlandse gasvoorziening betekent dat niet alleen hogere prijzen, maar ook een reëel risico op fysieke leveringsproblemen.
Noodvoorraad gas zou als verzekering werken
Een strategische gasreserve werkt als verzekering tegen het onverwachte. Het gas wordt apart gehouden van de commerciële markt en mag alleen worden aangesproken bij een ernstige en langdurige verstoring van de aanvoer. In Italië bestaat al een dergelijk systeem: de overheid heeft daar een deel van de gasopslagcapaciteit aangewezen als strategische reserve die buiten de commerciële handel wordt gehouden. In Nederland is het debat daarover pas recent op gang gekomen, mede door de energiecrisis van 2022 en de groeiende importafhankelijkheid na de sluiting van het Groningenveld.
De EU schrijft voor dat gasopslagen elk jaar voor 1 november minimaal 90 procent gevuld moeten zijn. Dat biedt enige bescherming, maar het is geen echte noodvoorraad. Zodra de winter begint, daalt het niveau in de opslagen door normaal verbruik. Bij een gelijktijdige verstoring van de aanvoer slinkt de buffer snel. De investeringen in energie-infrastructuur lopen al in de miljarden, maar tot nu toe gaat het gros naar het elektriciteitsnet. De gasinfrastructuur krijgt minder politieke aandacht.
Wat betekent dit voor jou?
Zolang je woning op gas draait, ben je afhankelijk van een internationale aanvoerketen die verder reikt dan de gasmeter in je meterkast. De waarschuwing van Gasunie maakt duidelijk dat die keten niet onkwetsbaar is. Op korte termijn is een volledige gasuitval niet waarschijnlijk, maar het ontbreken van een strategische noodvoorraad gas is een blinde vlek in het Nederlandse energiebeleid.
Wil je je afhankelijkheid van gas verkleinen, dan helpt betere woningisolatie om je verbruik te drukken. Dat beschermt niet alleen tegen prijsschommelingen, maar maakt je ook minder kwetsbaar bij eventuele leveringsproblemen. Elektrisch verwarmen is een optie die je helemaal losmaakt van de gasinfrastructuur. Welke stap het beste past, hangt af van je woningtype en budget. Maar dat de overheid werk moet maken van een noodvoorraad gas, staat na de waarschuwing van Gasunie steeds minder ter discussie.