Thuisbatterijen belasten het stroomnet niet extra, zo blijkt uit het jaarverslag van netbeheerder Enexis dat deze week verscheen. Dat is een opvallende conclusie, want eerder waarschuwde Enexis juist dat de groei van thuisbatterijen de problemen met netcongestie zou kunnen verergeren. De netbeheerder noemt het een positieve verrassing en ziet aanknopingspunten voor de toekomst.
Waarom thuisbatterijen het stroomnet niet extra belasten
De verklaring is eenvoudig: huishoudens met een thuisbatterij slaan hun zelf opgewekte zonnestroom op voor eigen gebruik, in plaats van die terug te leveren aan het net. De terugleverprijzen voor zonnestroom zijn inmiddels zo laag dat het financieel aantrekkelijker is om de stroom zelf te gebruiken. Daardoor ontstaat er per saldo minder verkeer op het stroomnet, niet meer.
Enexis had eerder een heel ander scenario geschetst. De vrees was dat huishoudens hun thuisbatterij massaal op hetzelfde moment zouden opladen of ontladen, waardoor nieuwe pieken op het net zouden ontstaan. In de praktijk blijkt dat niet te gebeuren. Eigenaren van thuisbatterijen gedragen zich juist als een soort buffer: ze vangen de pieken van hun eigen zonnepanelen op en ontzien daarmee het net.
Huishoudens passen energiegedrag sneller aan dan verwacht
Het jaarverslag van Enexis bevat nog een opvallende bevinding: huishoudens zijn veel flexibeler in hun energiegebruik dan de netbeheerder had verwacht. Tijdens een proef bleken bewoners bereid om hun elektrische auto ’s nachts op te laden in plaats van tijdens de drukke avonduren. Daar was slechts een beperkte financiële vergoeding voor nodig. Het laat zien dat gedragsverandering geen grote drempel hoeft te zijn.
In Drenthe testte Enexis de collectieve aansturing van hybride warmtepompen bij 100 huishoudens. Het resultaat: de avondpiek daalde met 10 tot 25 procent, zonder dat bewoners iets merkten van verminderd wooncomfort. Dat is een fors effect met een relatief simpele ingreep. Het laat zien dat slim sturen van huishoudelijke apparaten een realistisch alternatief kan zijn voor dure netverzwaringen.
Nieuw tariefmodel moet slim verbruik belonen
Enexis werkt aan een nieuw tariefmodel dat huishoudens financieel beloont voor energieverbruik buiten de piekuren. Denk aan je wasmachine overdag laten draaien, de vaatwasser ’s nachts aanzetten of je elektrische auto laden als het rustig is op het net. Dit model gaat op zijn vroegst in 2028 in.
De redenering erachter: als miljoenen huishoudens hun verbruik verschuiven naar rustigere momenten, ontstaat er meer ruimte op het bestaande stroomnet. Daardoor zijn er minder dure uitbreidingen nodig. Hoeveel korting het nieuwe tarief precies gaat opleveren, is nog niet bekend. De proeven die Enexis nu uitvoert, laten in elk geval zien dat het principe werkt en dat huishoudens bereid zijn mee te doen.
Recordinvestering van 1,9 miljard euro
Naast de inzet op flexibiliteit investeerde Enexis in 2025 een recordbedrag van 1,9 miljard euro in het elektriciteitsnet. Er werd 1.631 kilometer aan kabels aangelegd, 670 nieuwe transformatorstations gebouwd en 1.260 megavoltampère aan netcapaciteit gerealiseerd. Het aantal aansluitingen groeide met zo’n 23.000.
In de zakelijke markt werd via flexcontracten en congestiemanagement 542 megawatt aan flexibele netcapaciteit vrijgespeeld. Dat is vergelijkbaar met het jaarverbruik van een stad als Eindhoven. Onder meer het honderdste blokstroomcontract en de eerste groepstransportovereenkomst droegen daaraan bij.
Toch groeit de wachtlijst voor aansluitingen. Ruim 10.000 zakelijke klantaanvragen staan op dit moment in de wacht. Enexis verwacht dat vanaf medio 2026 ook huishoudens en kleinzakelijke klanten te maken krijgen met wachttijden voor een nieuwe of verzwaarde aansluiting. Die boodschap nuanceert het positieve beeld rond thuisbatterijen en flexibiliteit.
Wat betekent dit voor jou?
Overweeg je een thuisbatterij aan te schaffen? Dan is dit bemoedigend nieuws. De eerdere vrees dat netbeheerders thuisbatterijen als probleem zouden bestempelen, blijkt voorlopig ongegrond. Een thuisbatterij helpt het stroomnet juist doordat je minder stroom teruglevert en meer zelf verbruikt. Heb je al zonnepanelen en een thuisbatterij? Probeer dan je zware apparaten te laten draaien op momenten dat het stroomnet minder belast is, zoals overdag of ’s nachts. Dat scheelt het net, en kan je in de toekomst geld opleveren zodra het nieuwe tariefmodel van Enexis in 2028 van kracht wordt.