Geen enkele energiecoöperatie slaagde erin om in 2025 een windpark te bouwen. Dat blijkt uit een analyse van vakblad Energeia, gepubliceerd afgelopen vrijdag. Het is voor het eerst in jaren dat er geen enkel coöperatief windproject is opgeleverd. Het aantal coöperatieve zonneprojecten liep ook flink terug. De cijfers tekenen een lastige periode voor burgers die collectief willen investeren in lokale energieproductie.
Energiecoöperatie en windpark: een historisch dieptepunt
In heel 2025 hebben energiecoöperaties in Nederland niet één windpark opgeleverd. In voorgaande jaren lukte dat nog wel, al ging het toen ook om een bescheiden aantal projecten per jaar. De trend beperkt zich niet tot windenergie. Het aantal coöperatieve zonneprojecten daalde fors vergeleken met 2024. Het zijn landelijke ontwikkelingen, zo stelt Energeia.
De bredere marktcijfers bevestigen dat beeld. Volgens het CBS is in 2025 in totaal 1,1 gigawatt aan nieuw zonnevermogen geplaatst in Nederland, zo meldt Solar Magazine. In de piekjaren lag dat ruim drie keer zo hoog. De neergang raakt de hele sector: grote ontwikkelaars, installateurs en lokale burgerinitiatieven zitten allemaal met minder nieuwe projecten.
Waarom coöperatieve energieprojecten vastlopen
Windprojecten stuiten al jaren op langdurige vergunningstrajecten. Het traject van initiatief tot daadwerkelijke bouw kan zeven tot tien jaar duren. Lokale weerstand van omwonenden maakt het proces er niet sneller op. Voor coöperaties, die doorgaans draaien op de inzet van vrijwilligers en een beperkt budget, zijn die obstakels extra zwaar. Waar een groot energiebedrijf een team specialisten en juristen inzet, moet een lokale coöperatie het doen met een handvol betrokken buurtbewoners die het werk naast hun baan doen.
De financiering vormt een ander knelpunt. Coöperatieve windprojecten vragen al snel miljoeneninvesteringen. Banken zijn voorzichtiger geworden met het verstrekken van leningen nu subsidievoorwaarden onzeker zijn. De SDE++-regeling, het belangrijkste subsidie-instrument voor duurzame energieprojecten, is de afgelopen jaren aangescherpt. Dat maakt de businesscase voor kleinschalige windprojecten krapper dan voorheen.
Wisselend overheidsbeleid maakt het plaatje compleet. Uit onderzoek van ING blijkt dat onzekerheid over beleid verduurzaming breed remt, bij individuele huiseigenaren én bij collectieve initiatieven. Coöperaties moeten investeringsbeslissingen nemen die jaren vooruitlopen. Als de spelregels tussentijds veranderen, valt de grond onder een project weg. De discussies van de afgelopen jaren over terugleverregels, subsidieregelingen en netcapaciteit hebben het vertrouwen van initiatiefnemers niet versterkt.
Meer leden, minder resultaat
Het contrast met de ledencijfers is opvallend. Het aantal leden van energiecoöperaties groeide in 2025 met zo’n 3.000 nieuwe deelnemers. Het aantal coöperaties zelf bleef min of meer gelijk. De interesse onder burgers om mee te doen aan lokale energieprojecten is er dus nog wel. Die betrokkenheid vertaalt zich alleen niet meer in nieuwe windparken of zonneparken. Veel coöperaties richten zich in de tussentijd op advisering, collectieve inkoop en bewustwording in plaats van op het ontwikkelen van eigen opwekprojecten.
De kloof tussen ambitie en resultaat brengt risico’s met zich mee. Als leden jarenlang geen concrete projecten zien verschijnen, kan het draagvlak voor coöperatieve energie afbrokkelen. Tussen de eerste plannen en het moment dat een windmolen stroom levert, zit al snel een periode van vijf tot tien jaar. Dat vraagt uithoudingsvermogen van leden die hun geld hebben ingelegd, en geduld van de bestuurders die het project trekken.
Wat betekent dit voor jou?
Overweeg je om lid te worden van een energiecoöperatie, dan kan dat nog steeds. Het groeiende ledenaantal laat zien dat de interesse niet is verdwenen. Kijk wel goed naar de status van de projecten waar een coöperatie mee bezig is. Vraag naar de stand van zaken rondom vergunningen, de verwachte opleverdatum en het risico dat de netaansluiting lang op zich laat wachten. Een coöperatie die al stroom opwekt, biedt meer zekerheid dan een initiatief dat nog in de planfase zit. Check of je inleg vastzit of dat je tussentijds kunt uitstappen. Een energiecoöperatie die nog een windpark van de grond moet krijgen, vraagt meer geduld en kent meer onzekerheid dan een coöperatie met bestaande, draaiende projecten.