De netkosten verdubbelen mogelijk de komende jaren voor alle huishoudens in Nederland. Uit nieuwe investeringscijfers van de gezamenlijke energienetbeheerders, gepubliceerd bij de Voorjaarsnota op vrijdag 27 maart, blijkt dat zij tot 2040 gemiddeld 15 miljard euro per jaar investeren in het Nederlandse energiesysteem. Die enorme uitgaven worden doorberekend in de transporttarieven op je energierekening, waardoor de jaarlijkse netkosten voor een gemiddeld huishouden kunnen stijgen richting 1.200 euro.
Waarom de netkosten verdubbelen: recordbedrag nodig voor energienetten
Het Nederlandse energienet is gebouwd voor een tijdperk waarin aardgas de belangrijkste energiebron was. Die situatie verandert in hoog tempo. Steeds meer huishoudens schakelen over op elektrisch verwarmen, elektrisch rijden en elektrisch koken. Die verschuiving legt een enorme druk op het elektriciteitsnet. Nieuwe kabels, grotere transformatorhuisjes en extra schakelstations zijn nodig in vrijwel elke gemeente.
De netbeheerders investeren tot 2040 gemiddeld 15 miljard euro per jaar in het totale energiesysteem. Dat geld gaat niet alleen naar het elektriciteitsnet, maar ook naar netten voor andere energiedragers zoals waterstof. Het is een van de grootste infrastructuurprogramma’s in de Nederlandse geschiedenis.
Van circa 600 naar 1.200 euro per jaar
Op je energierekening staan twee soorten kosten. De leveringskosten betaal je voor de stroom en het gas dat je verbruikt. De netkosten betaal je voor het transport van energie naar je woning, los van je verbruik. Momenteel komt een gemiddeld huishouden uit op zo’n 600 euro per jaar aan transportkosten. Door de miljardeninvesteringen dreigt dat bedrag richting 1.200 euro te gaan.
Om dat in perspectief te plaatsen: de netkosten vormen nu al zo’n 30 tot 40 procent van je totale energierekening. Als dat bedrag verdubbelt terwijl de leveringskosten gelijk blijven, worden de transportkosten de grootste post op je energienota. Op maandbasis praat je dan over zo’n 100 euro alleen al voor het gebruik van het net, tegenover ongeveer 50 euro nu.
De stijging raakt alle huishoudens. Het maakt niet uit of je een vast, variabel of dynamisch contract hebt: de netkosten zijn voor iedereen gelijk. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) stelt de tarieven vast, en de netbeheerders mogen hun investeringen via deze tarieven terugverdienen. Hoe hoger de investeringen, hoe hoger je transportkosten.
Wat drijft de kosten nog verder op?
De investeringen zelf zijn niet het enige dat de netkosten verdubbelen kan veroorzaken. Het tekort aan technisch personeel in de sector maakt projecten duurder. Materiaalkosten zijn de afgelopen jaren gestegen. En de noodzaak om het net snel uit te breiden wordt alleen maar groter naarmate meer huishoudens overstappen op elektrische apparaten. De investeringscijfers zijn gelijktijdig met de Voorjaarsnota gepubliceerd, waarmee het kabinet bevestigt dat versterking van het energienet topprioriteit heeft.
Niet alle gevolgen zijn negatief. De investeringen zijn bedoeld om het energienet klaar te maken voor een duurzame toekomst. Een sterker net betekent op termijn minder wachttijden voor nieuwe aansluitingen en een betrouwbaardere stroomvoorziening. De kosten daarvoor komen op de korte termijn bij huishoudens terecht.
Wat betekent dit voor jou?
Aan de hoogte van je netkosten kun je als huiseigenaar weinig veranderen. De tarieven worden vastgesteld door de ACM en gelden voor iedereen gelijk. Wat je wel kunt doen: focus op het verlagen van je leveringskosten. Goed isoleren, bewust omgaan met je energieverbruik en slim gebruikmaken van eigen opgewekte energie helpen om de totale rekening te beheersen. Houd de transporttarieven de komende jaren in de gaten als je je huishoudbudget plant. De netkosten verdubbelen niet van de ene op de andere dag, maar de trend is ingezet. Wacht niet te lang met het doorrekenen van dit effect op je maandelijkse lasten.