Flexibel vermogen uit huishoudens en het mkb kan oplopen tot 7,8 gigawatt, blijkt uit een analyse die Solar Magazine deze week publiceerde. Dat staat gelijk aan de capaciteit van drie grote elektriciteitscentrales. Nu het elektriciteitsnet in grote delen van het land vol zit, wordt die flexibiliteit steeds waardevoller. Het onderzoek laat voor het eerst zien hoe groot het onbenutte potentieel bij consumenten en kleine bedrijven werkelijk is.
Wat is flexibel vermogen?
Flexibel vermogen houdt in dat apparaten hun stroomverbruik aanpassen aan wat het net op dat moment aankan. Een warmtepomp die pas aanslaat als er veel wind of zon is. Een elektrische auto die ’s nachts laadt in plaats van ’s avonds. Een wasmachine die draait wanneer stroom het goedkoopst is. Al die verschuivingen leveren een stukje flexibiliteit op.
Afzonderlijk stelt het weinig voor. Maar bij elkaar opgeteld kan het flexibele vermogen van alle Nederlandse huishoudens en kleine bedrijven oplopen tot 7,8 gigawatt. Dat potentieel is er al, maar wordt op dit moment nauwelijks benut. Slimme aansturing van apparaten en dynamische contracten kunnen daar verandering in brengen.
Miljardenbesparing door flexibel vermogen
Het Nederlandse elektriciteitsnet zit op veel plekken aan zijn limiet. Er wordt al fors geïnvesteerd in kabels en transformatoren, maar de vraag groeit sneller dan het net kan worden uitgebreid. Uit een apart onderzoek dat eveneens deze week verscheen, blijkt dat decentrale maatregelen tot 24,5 miljard euro kunnen besparen op netverzwaring. De redenering is helder: als genoeg huishoudens en bedrijven hun verbruik verschuiven naar rustige momenten, hoeft het net niet overal tegelijk de piekbelasting aan te kunnen.
In plaats van overal dikke kabels trekken, los je een deel van het probleem op met slim gedrag achter de voordeur. De nieuwe Energiewet die dit jaar ingaat, speelt daarop in. Energieleveranciers kunnen straks contracten aanbieden die afnemers belonen voor het verschuiven van verbruik naar gunstige momenten.
Welke apparaten leveren flex?
Niet elk apparaat in huis is even geschikt voor vraagsturing. De grootste bijdrage komt van drie categorieën. Elektrische auto’s zijn veruit de grootste bron, omdat hun batterij flinke hoeveelheden stroom kan opnemen op momenten dat het net rustig is. Een gemiddelde EV-batterij van 60 kilowattuur kan meerdere uren laden op een gunstig tijdstip, zonder dat de bestuurder daar iets van merkt.
Op de tweede plek staan warmtepompen. Een goed geïsoleerde woning houdt warmte uren vast, waardoor de warmtepomp flexibel kan draaien wanneer stroom ruim beschikbaar is. Thuisbatterijen completeren het rijtje: die slaan overtollige opwek op en geven stroom af wanneer het net zwaar belast wordt.
De regering werkt aan een zogeheten capaciteitsmechanisme, waarin dit soort apparaten een officiële rol zouden krijgen. Volgens Energeia worden de contouren daarvan deze zomer bekendgemaakt. Bezitters van flexibele apparaten zouden dan een vergoeding ontvangen wanneer ze hun vermogen beschikbaar stellen aan het net.
Wat betekent dit voor jou?
Heb je al een warmtepomp, elektrische auto of thuisbatterij? Dan levert flexibel vermogen nu al voordeel op via een dynamisch energiecontract. Je betaalt minder op momenten met veel aanbod, en dat scheelt al snel tientallen euro’s per jaar. Met de komst van het capaciteitsmechanisme kan daar een extra vergoeding bovenop komen voor het beschikbaar stellen van je apparaten.
Heb je die apparaten nog niet? Ook dan kun je bijdragen. De simpelste stap: verschuif je grote stroomverbruikers naar daluren. Laat je wasmachine en vaatwasser draaien buiten de avondpiek van 17:00 tot 21:00 uur. En overweeg een dynamisch contract als je dat nog niet hebt, want dat beloont flexibel verbruik direct. Hoe meer huishoudens hun verbruik flexibel inzetten, hoe minder het net verzwaard hoeft te worden en hoe lager de lasten uitvallen voor iedereen.