De nieuwe warmtewet krijgt vorm: de Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft een routekaart gepubliceerd voor de invoering van de Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw). De toezichthouder beschrijft daarin stap voor stap hoe warmteleveranciers en consumenten de komende jaren toe moeten werken naar het nieuwe stelsel. Voor de ruim vierhonderdduizend huishoudens die nu op een warmtenet zijn aangesloten, is dat een belangrijke ontwikkeling. En met de groeiende plannen om wijken van het aardgas af te halen, raakt de nieuwe warmtewet op termijn nog veel meer huiseigenaren.
Wat verandert er door de nieuwe warmtewet?
De Wcw vervangt de huidige Warmtewet uit 2014. De grootste verandering zit in de manier waarop tarieven worden bepaald. Nu zijn warmtetarieven nog gekoppeld aan de gasprijs via het zogeheten ‘niet meer dan anders’-principe. Dat systeem zou ervoor zorgen dat warmtenetgebruikers niet meer betalen dan huishoudens die met gas verwarmen. In de praktijk pakt die koppeling al langere tijd ongunstig uit, zeker nu de gasprijs hoog is door geopolitieke spanning. Huishoudens op een warmtenet zien hun rekening oplopen met de gasprijs, terwijl de werkelijke kosten van warmtelevering daar lang niet altijd mee in lijn zijn.
Met de Wcw stapt de overheid over op kostengebaseerde tarieven. Warmteleveranciers moeten transparant maken wat hun werkelijke kosten zijn voor productie, transport en levering van warmte. De ACM gaat op basis daarvan maximumtarieven vaststellen. Het idee: je betaalt voor wat de warmte daadwerkelijk kost, niet voor wat gas toevallig kost op de markt.
Steviger toezicht op warmteleveranciers
De wet geeft huiseigenaren op een warmtenet ook op andere vlakken meer houvast. Leveranciers moeten voldoen aan eisen voor leveringszekerheid: garanties dat de warmte beschikbaar is wanneer je die nodig hebt, ook bij storingen of onderhoud. Er komen strengere regels voor klachtenafhandeling. En de ACM krijgt meer bevoegdheden om in te grijpen als een warmteleverancier zich niet aan de afspraken houdt.
Die bescherming is hard nodig. Huishoudens op een warmtenet kunnen in de regel niet kiezen voor een andere leverancier. Wie aangesloten is, zit vast aan de partij die dat net beheert. Dat geeft warmtebedrijven een monopoliepositie. Zonder stevig toezicht kan dat leiden tot hoge prijzen en matige service. De routekaart van de ACM beschrijft hoe leveranciers zich tijdig moeten voorbereiden op de nieuwe warmtewet.
Waarom de routekaart nu verschijnt
Dat de ACM juist nu met een routekaart komt, hangt samen met de warmtetransitie. Steeds meer gemeenten werken aan plannen om wijken van het aardgas te halen. Warmtenetten spelen daarin een grote rol. Het aantal huishoudens dat afhankelijk wordt van collectieve warmtelevering groeit daardoor de komende jaren flink. Zonder goed werkende wetgeving zou dat een risico zijn: meer mensen in een systeem met te weinig bescherming.
Tegelijkertijd is het vertrouwen van consumenten in warmtenetten nog broos. Berichten over hoge rekeningen en trage klachtenafhandeling helpen niet. De nieuwe warmtewet moet dat vertrouwen herstellen. Een helder tijdpad van de toezichthouder kan daarbij helpen, omdat zowel leveranciers als bewoners weten waar ze aan toe zijn. Het kabinet liet eerder deze week al zien dat het energiebeleid in beweging is: een Europees energiefonds werd van tafel geveegd omdat het niet uitvoerbaar bleek. De invoering van de Wcw staat daar los van, maar laat zien dat de overheid op meerdere fronten werkt aan bescherming van energieconsumenten.
Wat betekent dit voor jou?
Ben je aangesloten op een warmtenet, of komt je wijk mogelijk in aanmerking voor aansluiting? Dan is het goed om te weten dat de spelregels veranderen in jouw voordeel. De Wcw brengt transparantere tarieven, betere klachtenafhandeling en een toezichthouder met meer slagkracht. Je hoeft daar zelf nu niets voor te doen. Wel is het verstandig om bij een eventuele aansluiting op een warmtenet goed te kijken naar de voorwaarden van de leverancier. Vraag hoe het bedrijf omgaat met de overgang naar de nieuwe regelgeving. En houd de communicatie van de ACM in de gaten voor het exacte tijdpad van de invoering.