De voedselprijzen stijgen de komende maanden merkbaar door aanhoudend hoge energiekosten in de Nederlandse voedingsindustrie. Dat concludeert ABN Amro in een rapport dat de bank woensdag 29 april publiceert. Voedingsproducenten kunnen de gestegen kosten niet langer volledig opvangen en rekenen ze door aan de consument. Naast je energierekening worden nu ook je boodschappen duurder.
Waarom de voedselprijzen stijgen door energie
De aanhoudende oorlog in Iran houdt de energieprijzen al maanden op een hoog niveau. Dat treft niet alleen huishoudens die meer kwijt zijn aan gas en stroom, maar ook de complete voedselketen. Fabrieken hebben grote hoeveelheden energie nodig voor koeling, verhitting en verpakking. Transportbedrijven rijden op diesel die direct meebeweegt met de olieprijs. Supermarkten zelf verbruiken flink wat stroom voor koelvitrines en verlichting. Al die hogere kosten worden stap voor stap doorberekend aan wie de boodschappen doet.
Volgens het rapport van ABN Amro zijn vooral kleinere voedingsproducenten kwetsbaar. Zij beschikken over minder financiële buffer en moeten hun verkoopprijzen sneller verhogen. Grotere bedrijven hebben meer onderhandelingsmacht richting supermarktketens, maar ook bij hen neemt de druk toe naarmate de energieprijzen hoog blijven. De bank verwacht dat de hogere kosten de komende maanden steeds zichtbaarder worden op de kassabon.
Welke producten worden het hardst geraakt
Niet alle boodschappen worden even hard geraakt. Producten waarbij veel energie in het productieproces gaat zitten, worden het snelst duurder. Zuivel is een van de categorieën die het meest getroffen worden. Koeling speelt in de hele zuivelketen een grote rol: van de boerderij via het distributiecentrum tot het schap. Bakkerijproducten zijn gevoelig doordat bakkerijen veel gas verbruiken voor hun ovens. En diepvriesproducten vragen continu energie bij productie, opslag en transport.
Verse groenten en fruit zijn minder gevoelig voor directe energiekosten, al spelen transportkosten ook daar mee. Seizoensproducten uit Nederland zijn doorgaans minder onderhevig aan prijsstijgingen dan producten die per vliegtuig of koelwagen over grote afstanden worden vervoerd. Wie bewust kiest voor lokale en seizoensgebonden producten, merkt minder van de kostenstijging. Het loont om in het voorjaar en de zomer extra te letten op wat er uit de eigen regio komt.
Geen snelle hulp van het kabinet
Dat de voedselprijzen stijgen, komt op een ongunstig moment. Veel huishoudens betalen door de geopolitieke onrust al meer voor gas en stroom. De energiecrisis raakt ook buurlanden als België en drijft in heel Noordwest-Europa de kosten omhoog. Het kabinet heeft laten weten terughoudend te zijn met aanvullende steunmaatregelen. Minister Heinen gaf aan dat augustus het eerste moment is waarop opnieuw wordt gekeken naar mogelijke koopkrachtmaatregelen. Tot die tijd moeten huishoudens de hogere kosten voor zowel energie als voeding zelf opvangen.
Huishoudens met een lager inkomen voelen de stijging het sterkst, omdat een groter deel van hun budget naar energie en voeding gaat. Bij hen wordt de ruimte voor andere uitgaven snel kleiner. De combinatie van een hogere energierekening en duurdere boodschappen maakt het huishoudbudget in 2026 krap voor veel gezinnen. Voor een gemiddeld huishouden kan het om tientallen euro’s per maand extra gaan.
Mogelijk lichtpuntje door verschuiving op oliemarkt
Een mogelijke kentering komt uit onverwachte hoek. De Verenigde Arabische Emiraten kondigden deze week aan per 1 mei uit het oliekartel OPEC te stappen. Het land wil de olieproductie geleidelijk opvoeren, wat op termijn de olieprijs zou kunnen drukken. Of dat snel genoeg doorwerkt in lagere energiekosten voor de voedingsindustrie, is nog onzeker. Analisten waarschuwen dat het maanden kan duren voordat een eventuele prijsdaling bij de pomp en in het schap merkbaar wordt.
Wat betekent dit voor jou?
De wereldwijde energieprijzen kun je niet beïnvloeden, maar je kunt wel bewust omgaan met je huishoudbudget. Let op aanbiedingen, koop seizoensproducten en vergelijk prijzen bij verschillende supermarkten. Wie ook het eigen energieverbruik thuis verlaagt door bewuster om te gaan met verwarming en warm water, houdt meer ruimte over voor de duurdere boodschappen. De combinatie van een lagere energierekening en slimmer inkopen kan het verschil maken in een periode waarin de kosten op meerdere fronten oplopen.