De Europese CO2-heffing voor gebouwen en transport gaat in 2028 van start en maakt gas en benzine merkbaar duurder voor miljoenen huishoudens. Dat blijkt uit een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dat deze week verscheen. De gevolgen lopen sterk uiteen: wie nog volledig op aardgas stookt, betaalt straks het meest.
Wat is de CO2-heffing voor gebouwen?
Het gaat om het Europese emissiehandelssysteem ETS2. De EU beprijst met het bestaande systeem (ETS1) al jaren de uitstoot van grote industrieën en energiecentrales. Vanaf 2028 vallen ook de verwarming van gebouwen en het wegverkeer onder een vergelijkbaar systeem. Brandstof- en energieleveranciers moeten dan emissierechten kopen voor elke ton CO2 die hun producten veroorzaken. Die kosten berekenen zij door aan jou als consument.
Concreet betekent dit dat je gasrekening stijgt en je meer betaalt aan de pomp. Het systeem werkt als een CO2-belasting die automatisch meestijgt met je verbruik. Volgens het PBL-rapport variëren de kosten per huishouden fors. De verschillen hangen af van het type woning, de kwaliteit van de isolatie en het verwarmingssysteem dat je gebruikt. Een gezin in een vrijstaand huis met een oude cv-ketel betaalt straks beduidend meer dan een appartementbewoner met een warmtepomp.
Kwetsbare groepen het hardst geraakt door CO2-heffing
Niet iedereen wordt gelijk getroffen. Het PBL waarschuwt dat huishoudens met een laag inkomen in slecht geïsoleerde woningen het zwaarst worden belast. Zij verbruiken relatief veel gas voor verwarming en beschikken niet over de middelen om hun woning op korte termijn te verduurzamen. Dat maakt het risico op energiearmoede reëel. Het planbureau pleit daarom voor gerichte compensatie, zodat de CO2-heffing niet tot financiële problemen leidt bij de meest kwetsbare groepen.
De EU heeft hiervoor het Sociaal Klimaatfonds opgericht. Lidstaten kunnen hieruit geld ontvangen om kwetsbare huishoudens te helpen met isolatiemaatregelen en de overstap naar schonere verwarming. Hoe Nederland dit fonds precies gaat inzetten, is nog niet bekendgemaakt.
Kabinet kan bestaande heffingen aanpassen
Het kabinet heeft een belangrijke knop om aan te draaien. Volgens Energeia stelt het PBL voor om de accijns op brandstof en de belasting op gas te verlagen zodra het ETS2 ingaat. Op die manier voorkom je dat huishoudens dubbel worden belast: één keer via de bestaande heffingen en nog een keer via het nieuwe Europese systeem. Door slim te schuiven met deze tarieven blijven de totale woonlasten beheersbaar, terwijl de prikkel om minder CO2 uit te stoten behouden blijft.
Of het kabinet deze aanpassing daadwerkelijk doorvoert, hangt af van politieke keuzes die later dit jaar worden gemaakt. De Tweede Kamer heeft zich nog niet uitgesproken over een voorkeursscenario.
Hoeveel duurder wordt gas door de CO2-heffing?
Een exact bedrag per huishouden is nog niet vast te stellen. De prijs van emissierechten wordt bepaald door vraag en aanbod op de Europese markt. De EU heeft wel een mechanisme ingebouwd om extreme prijspieken in de beginjaren te voorkomen. Maar zelfs bij een gematigde CO2-prijs kan de extra last voor een gemiddeld huishouden met gasverwarming oplopen tot tientallen tot honderden euro’s per jaar, afhankelijk van het gasverbruik en de staat van de woning.
Een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt nu zo’n 1.050 kuub gas per jaar. Elke euro extra per ton CO2 vertaalt zich in een hogere gasprijs. Huiseigenaren die al stappen hebben gezet, denk aan spouwmuur- of vloerisolatie, verbruiken minder gas en betalen daardoor ook minder. Wie helemaal van het gas af is, merkt van de CO2-heffing op gasverbruik niets.
Wat betekent dit voor jou?
De invoering van het ETS2 in 2028 maakt het financieel aantrekkelijker om je gasverbruik terug te dringen. Isolatie, een hybride warmtepomp of het verlagen van je stooktemperatuur betalen zich na 2028 sneller terug. Wacht je af, dan loop je het risico dat je gaskosten structureel stijgen door de nieuwe CO2-heffing. Begin met de simpelste stappen: controleer je isolatie, verlaag je thermostaat een graad en onderzoek of een hybride oplossing bij jouw woning past. De komende twee jaar zijn het ideale moment om je woning klaar te maken, want hoe minder gas je straks verbruikt, hoe minder je merkt van de Europese CO2-heffing.