Een strategische gasvoorraad moet er komen om Nederland te beschermen tegen tekorten, zo waarschuwen specialisten in een briefing aan de Tweede Kamer deze week. GTS, beheerder van het landelijke gastransportnet en dochteronderneming van Gasunie, trok daarbij aan de bel over de kwetsbaarheid van de gasvoorziening. Sinds de sluiting van het Groningenveld produceert Nederland nauwelijks nog eigen gas, en dat maakt het land kwetsbaar bij internationale crises.
Specialisten pleiten voor strategische gasvoorraad
De wereld ziet er anders uit dan tien jaar geleden. Nederland was decennialang een van de grootste gasproducenten van Europa, maar die tijd is voorbij. Het Groningenveld is gesloten en het land is volledig afhankelijk geworden van import uit onder meer Noorwegen en via lng-terminals. Die afhankelijkheid maakt Nederland gevoelig voor verstoringen in de internationale gasmarkt. Specialisten die de Kamer informeerden, stellen dat het land niet goed is voorbereid op een extreme gebeurtenis. De overheid moet nu knopen doorhakken over het aanleggen en aanhouden van een noodvoorraad gas, zo luidt hun dringende boodschap.
Een strategische gasreserve verschilt fundamenteel van de commerciële opslag die energiebedrijven gebruiken. Commerciële voorraad wordt bijgehouden op basis van marktprijzen en contracten. Een strategische voorraad is een door de overheid aangehouden buffer, specifiek bedoeld voor noodsituaties zoals het langdurig wegvallen van importroutes. Vergelijkbare noodvoorraden bestaan in veel westerse landen al voor olie, maar voor gas ontbreekt zo’n vangnet in Nederland.
GTS waarschuwt Kamer voor kwetsbare gasaanvoer
GTS, de dochteronderneming van Gasunie die het gastransportnet beheert, bevestigde de urgentie tijdens dezelfde technische briefing. Volgens de netbeheerder is de leveringszekerheid op korte termijn geborgd. Op de langere termijn zijn aanvullende maatregelen nodig om ook bij langdurige verstoringen voldoende gas beschikbaar te houden. GTS wijst naast het aanleggen van reserves ook op de noodzaak om het gasverbruik in huishoudens en bedrijven sneller terug te dringen.
De timing van deze waarschuwing is niet toevallig. De geopolitieke spanningen rond de Straat van Hormuz zetten de mondiale energieaanvoer onder druk. Hoewel de Europese voorraden momenteel nog toereikend zijn, kan een langdurige verstoring dit jaar al tot fysieke tekorten leiden. Voor een land dat zijn eigen productie grotendeels heeft stilgelegd, is dat een reëel scenario. De netbeheerder benadrukt dat de huidige reserves niet berekend zijn op dit soort langdurige crises.
Andere landen hebben wel een noodreserve
In de Verenigde Staten houdt de overheid al decennia een Strategic Petroleum Reserve aan voor noodsituaties. Binnen de EU bestaan verplichte olievoorraden voor alle lidstaten. Voor gas ontbreekt zo’n verplichte noodvoorraad, deels omdat gas technisch lastiger en duurder is om langdurig op te slaan dan olie. De specialisten die de Kamer brieften, benadrukken dat dit een bewuste keuze was die gezien de veranderde geopolitieke situatie heroverwogen moet worden.
Op Europees niveau speelt een vergelijkbare discussie. Er wordt gewerkt aan nieuwe fondsen voor energie-infrastructuur, maar concrete afspraken over een gecoördineerde strategische gasvoorraad ontbreken vooralsnog. Elk EU-land maakt eigen keuzes, waardoor het Europese gasbeleid gefragmenteerd blijft. Het kabinet in Den Haag heeft tot nu toe geen concrete stappen gezet, al groeien de politieke druk en het besef dat Nederland op dit punt achterloopt.
Wat betekent dit voor jou?
Als huiseigenaar heb je geen directe invloed op de aanleg van een strategische gasvoorraad. De discussie maakt wel iets helder: afhankelijkheid van gas brengt steeds meer onzekerheid met zich mee. De tijd dat goedkoop Gronings gas vanzelf beschikbaar was, is definitief voorbij. Wie nog volledig op gas draait voor koken en stoken, is kwetsbaarder voor internationale crises dan vijf jaar geleden.
Houd de politieke ontwikkelingen in de gaten. Als de Kamer besluit tot een strategische gasreserve, kan de financiering ervan doorwerken in je gasrekening via een toeslag of heffing. Bekijk daarom eens hoeveel gas je woning jaarlijks verbruikt via je verbruiksoverzicht. Een gemiddeld huishouden gebruikt zo’n 1.200 kuub per jaar. Elke kuub minder maakt je huishouden iets onafhankelijker van geopolitieke onrust ver van huis.