Zonnepanelen recyclen wordt binnenkort een stuk effectiever. Onderzoekers van TNO hebben een lasertechnologie ontwikkeld waarmee waardevolle grondstoffen als zilver en silicium uit afgedankte panelen kunnen worden teruggewonnen. De timing is niet toevallig: de eerste grote golf zonnepanelen in Nederland nadert het einde van haar levensduur.
Waarom zonnepanelen recyclen tot nu toe niet lukte
De meeste zonnepanelen die de afgelopen vijftien tot twintig jaar op Nederlandse daken zijn gelegd, waren niet ontworpen met hergebruik in gedachten. De siliciumschijven die zonne-energie opwekken en het zilver dat elektriciteit geleidt, zitten vastgelijmd onder een laag glas. Bij de huidige recyclemethoden worden panelen in hun geheel vermalen. Daarbij gaat een groot deel van die waardevolle materialen verloren. Wat overblijft is vooral glas en aluminium, grondstoffen met een lage economische waarde.
Dat is zonde, want in die panelen zit een kleine schat verborgen. Change Inc noemt de berg afgedankte panelen een potentiële zilver- en siliciummijn voor Nederland. Bij de miljoenen panelen die de komende jaren worden afgevoerd, gaat het om aanzienlijke hoeveelheden schaarse grondstoffen die nu grotendeels op de afvalhoop belanden.
Zo werkt de lasertechnologie van TNO
De innovatie draait om een gerichte laserstraal die de verschillende lagen van een zonnepaneel van elkaar kan scheiden zonder de materialen te beschadigen. Waar conventionele methoden het paneel als geheel vermalen, maakt de laser het mogelijk om specifieke componenten intact los te maken. Het zilver, het silicium en andere bruikbare materialen komen zo schoon vrij en kunnen opnieuw worden ingezet in nieuwe panelen of andere toepassingen.
Volgens Duurzaam Ondernemen beschouwt TNO deze technologie als een fundamenteel andere aanpak van het recyclingvraagstuk. In plaats van materialen te downcyclen naar laagwaardige toepassingen, wordt het mogelijk om de kringloop werkelijk te sluiten. Dat is precies wat nodig is nu Europa steeds sterker inzet op eigen grondstoffenketens en minder afhankelijk wil zijn van import uit China.
De berg afgedankte panelen groeit snel
Nederland telt inmiddels meer dan vijf miljoen woningen met zonnepanelen. De eerste grote golf installaties dateert van rond 2010 tot 2015, toen subsidies en dalende prijzen voor een hausse zorgden. Met een gemiddelde levensduur van 25 jaar komen die panelen de komende vijf tot tien jaar aan het einde van hun technische leven. De vraag hoe je al die panelen verantwoord kunt verwerken, wordt daarmee steeds urgenter.
Op dit moment worden afgedankte panelen ingezameld via de producentenverantwoordelijkheid. Fabrikanten en importeurs zijn verplicht om oude panelen terug te nemen. De recyclingcapaciteit in Nederland is nog beperkt en de gebruikte methoden zijn weinig verfijnd. De lasertechnologie van TNO kan daar verandering in brengen, mits de stap van laboratorium naar fabriek snel genoeg wordt gezet.
Wat betekent dit voor jou?
Als je zonnepanelen op je dak hebt die ouder worden, is dit goed nieuws. De materialen in jouw panelen hoeven straks niet op de afvalberg te belanden, maar kunnen opnieuw worden gebruikt. Voor de korte termijn verandert er weinig aan de manier waarop je oude panelen inlevert: dat doe je gewoon via je installateur of de milieustraat. Maar panelen die nu nog prima functioneren, hoef je niet vroegtijdig te vervangen. Pas als de opbrengst merkbaar daalt of er fysieke schade is, loont vervanging. Ondertussen zorgt de wetenschap ervoor dat het zonnepanelen recyclen van de toekomst meer oplevert dan het weggooien van het verleden.