Voorkennis in de energiesector blijft een gevoelig punt. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft deze week een grote internationale stroomproducent aangesproken op het niet tijdig openbaar maken van gevoelige informatie over zijn centrales. Het bedrijf maakte gegevens over geplande stilleggingen en capaciteitsbeperkingen niet op de juiste manier bekend, waardoor andere partijen op de groothandelsmarkt benadeeld konden worden. De directie heeft toegezegd verbeteringen door te voeren, meldt vakblad Energeia.
Hoe voorkennis in de energiesector werkt
Producenten van elektriciteit beschikken over informatie die direct invloed heeft op de groothandelsprijs. Denk aan geplande onderhoudsstops, onverwachte storingen of technische beperkingen waardoor een centrale minder vermogen kan leveren. Op het moment dat een producent weet dat zijn installatie uitvalt of minder levert, daalt het aanbod. Dat drijft normaal gesproken de prijs op.
De Europese REMIT-verordening (Regulation on Energy Market Integrity and Transparency) schrijft voor dat producenten dit soort informatie meteen openbaar moeten maken, zodat alle marktpartijen op basis van dezelfde feiten kunnen handelen. Solar Magazine bevestigt dat het om een “internationaal energiebedrijf” gaat dat de publicatieregels onvoldoende naleefde. De ACM heeft als nationale waakhond de taak om deze regels te handhaven.
Waarom dit ook jouw portemonnee raakt
De groothandelsprijs van elektriciteit bepaalt voor een aanzienlijk deel wat jij per kilowattuur betaalt. Als een grote producent informatie achterhoudt over een storing of onderhoud, kunnen handelaren de beschikbare capaciteit niet goed inschatten. Dat leidt tot prijsschommelingen die niet op werkelijke vraag en aanbod gebaseerd zijn, en die uiteindelijk doorwerken in jouw tarief.
Wie een variabel contract heeft dat meebeweegt met de uurprijs, merkt zulke schommelingen vrijwel meteen. Bij een vasteprijscontract verwerkt de leverancier de verwachte groothandelsprijs in het bedrag dat je voor een langere periode afspreekt. Als de groothandelsprijs onnodig hoog was door achtergehouden voorkennis in de energiesector, betaal je daar indirect aan mee.
Zo werkt de publicatieplicht
Producenten moeten hun voorkennis publiceren via zogeheten Urgent Market Messages op een centraal Europees transparantieplatform. Zodra een producent weet dat een van zijn centrales minder vermogen kan leveren, of een geplande onderhoudsstop wijzigt, moet hij dat binnen de kortst mogelijke tijd melden. Andere handelaren en leveranciers zien die melding en kunnen hun biedingen en contracten daarop aanpassen.
Het systeem is vergelijkbaar met de publicatieplicht op de aandelenmarkt: zoals beursgenoteerde bedrijven koersgevoelige informatie direct moeten publiceren, zo moeten stroomproducenten relevante wijzigingen in hun productie openbaar maken. Het verschil is dat veel consumenten niet weten dat dit systeem bestaat, terwijl het hun dagelijkse kosten beïnvloedt.
ACM voert druk op
De REMIT-verordening bestaat sinds 2011, maar de handhaving is de afgelopen jaren flink aangescherpt. Sinds de herziening van de verordening in 2024 hebben nationale toezichthouders meer bevoegdheden om overtredingen aan te pakken. De ACM kan boetes opleggen, maar kiest in dit geval voor een formele waarschuwing. De directie van het betreffende bedrijf heeft volgens de ACM onmiddellijk maatregelen genomen om het interne proces rond openbaarmaking te verbeteren.
Opvallend is dat de ACM de naam van het bedrijf niet bekendmaakt, maar wel benadrukt dat het om een grote, internationaal opererende partij gaat. Het signaal is helder: ook de grootste spelers worden gecontroleerd op het naleven van de transparantieregels rond voorkennis in de energiesector.
Wat betekent dit voor jou?
Als huiseigenaar heb je geen directe invloed op wat er op de groothandelsmarkt gebeurt. Wat je wel kunt doen is bewust nadenken over het type contract dat je afsluit. Een variabel contract biedt kansen op lage prijzen, maar maakt je ook kwetsbaar voor plotselinge pieken die mede kunnen ontstaan door marktverstoringen. Een vast tarief geeft meer voorspelbaarheid over je maandlasten. Ongeacht je keuze is het goed om te weten dat de ACM actief optreedt tegen partijen die de spelregels overtreden. Die waakhondfunctie draagt bij aan een eerlijkere prijs voor iedereen die in Nederland elektriciteit afneemt.