De warmtenet aanleg in Nederland hapert flink, blijkt uit een noodkreet die de Warmtealliantie deze week naar de Tweede Kamer stuurde. Het samenwerkingsverband van partijen in de warmtesector waarschuwt dat het coalitieakkoord mooie woorden bevat over warmtenetten, maar dat er in de praktijk veel te weinig van terechtkomt. De roep om actie klinkt steeds luider nu gemeenten moeten beslissen over de toekomst van verwarming in hun wijken. Zonder snelle politieke stappen dreigt Nederland achter te raken op de eigen doelstellingen voor aardgasvrije wijken.
Warmtealliantie dringt aan op meer warmtenet aanleg
In een dringende brief aan de Tweede Kamer roept de Warmtealliantie de politiek op om collectieve warmteoplossingen veel hoger op de agenda te zetten. Het kabinet beloofde in het coalitieakkoord om de aanleg van warmtenetten te versnellen als alternatief voor individuele verwarmingsoplossingen. De alliantie stelt vast dat die belofte vooralsnog vooral op papier bestaat en dat de kloof tussen ambities en uitvoering steeds groter wordt.
Een warmtenet levert warmte vanuit een centrale bron aan woningen in een wijk. Die bron kan restwarmte uit de industrie zijn, aardwarmte uit diepe boringen of warmte uit oppervlaktewater. Via geïsoleerde ondergrondse leidingen stroomt warm water naar de aangesloten woningen, waar het de cv-ketel vervangt. In Nederland zijn nu naar schatting zo’n 400.000 woningen op een warmtenet aangesloten, zo meldt Milieu Centraal. Om de klimaatdoelen voor 2030 en 2050 te halen zou dat aantal fors moeten groeien. Het huidige tempo van warmtenet aanleg volstaat daar volgens de alliantie bij lange na niet voor.
Waarom de uitrol stokt
De warmtenet aanleg kampt met een stapeling van problemen. De kosten lopen al snel in de tientallen miljoenen euro’s per wijk. Warmtebedrijven moeten grote investeringen doen waarvan de terugverdientijd twintig jaar of meer bedraagt, en hebben daarvoor stevige garanties nodig. Die zekerheid ontbreekt grotendeels. De Wet collectieve warmtevoorziening, die het wettelijke kader voor warmtenetten moet bieden, is nog niet definitief. Warmtebedrijven weten daardoor niet precies onder welke voorwaarden zij warmte mogen leveren en tegen welk tarief. Dat maakt hen terughoudend om nu al miljoenen vast te leggen in nieuwe projecten.
Gemeenten spelen bij de warmtenet aanleg een sleutelrol, want zij bepalen in hun warmtevisies welke wijken overgaan op collectieve warmte. Veel gemeenten worstelen met die opdracht. De benodigde technische en juridische kennis ontbreekt vaak bij ambtenaren, de bestuurlijke besluitvorming verloopt traag en de beschikbare budgetten zijn beperkt. De Warmtealliantie vraagt het Rijk om gemeenten veel actiever te ondersteunen met financiering en expertise, zodat lokale bestuurders de knopen durven doorhakken.
Huiseigenaren zitten in de wachtkamer
De haperende warmtenet aanleg raakt huiseigenaren direct. Zolang een gemeente niet besluit welke wijken op een warmtenet worden aangesloten, weten bewoners niet welke stap zij moeten zetten om van het aardgas af te komen. Wie verwacht dat er over een paar jaar een warmtenet door de straat ligt, zal niet snel zelf een ander verwarmingssysteem aanschaffen. Maar als dat warmtenet uitblijft, gaan er kostbare jaren verloren. Dat dilemma speelt vooral in dichtbebouwde stedelijke wijken met oudere rijtjeswoningen en kleine tuinen. Juist daar is een collectief warmtenet vaak goedkoper en praktischer dan een individuele aanpak, en juist daar is de afhankelijkheid van politieke besluiten het grootst.
Wat betekent dit voor jou?
Woon je in een wijk die in de gemeentelijke warmtevisie is aangewezen voor een warmtenet? Vraag dan bij je gemeente na wat de actuele planning is en of er al een concreet uitvoeringsplan bestaat. Krijg je geen duidelijk antwoord, dan is het verstandig om ondertussen zelf stappen te zetten om je energieverbruik te verlagen. Die besparing betaalt zich uit, ongeacht welk verwarmingssysteem je uiteindelijk krijgt. Staat jouw wijk niet op de planning voor een warmtenet? Dan heb je meer vrijheid om zelf te kiezen hoe je van het aardgas afgaat. Houd in alle gevallen de ontwikkelingen rond warmtenetten in de gaten, want gemeenten kunnen hun warmtevisies de komende jaren nog bijstellen.