Een Europees stroomtekort is deze zomer niet aan de orde, stelt netbeheerorganisatie ENTSO-E in haar jaarlijkse zomerbeoordeling. De organisatie, die transmissienetbeheerders uit 35 Europese landen vertegenwoordigt, voorziet voldoende opwekcapaciteit om aan de verwachte vraag te voldoen. Voor Nederlandse huishoudens is dat een geruststellend signaal in een periode van geopolitieke onrust.
Geen Europees stroomtekort verwacht: wat zegt ENTSO-E?
ENTSO-E brengt twee keer per jaar een zogenoemd adequacy assessment uit. Daarin beoordeelt de organisatie of er in Europa genoeg elektriciteit opgewekt kan worden om aan de verwachte vraag te voldoen. Het gaat om een vooruitblik op de komende maanden, waarbij rekening wordt gehouden met beschikbare centrales, verwachte weersomstandigheden en de groei van duurzame opwek. Voor de zomer van 2026 is het oordeel positief, meldt Solar Magazine.
De sterke groei van zonne-energie op het continent speelt daarbij een grote rol. In de zomermaanden levert de zon een flink deel van de benodigde elektriciteit. Europa heeft de afgelopen jaren fors bijgebouwd aan capaciteit uit wind en zon. Daardoor is het continent in de zomerperiode minder afhankelijk van gas- en kerncentrales dan een paar jaar geleden. Die structurele verschuiving maakt de kans op een Europees stroomtekort in de warme maanden kleiner dan ooit.
Gasmarkt gespannen, elektriciteitsmarkt niet
De positieve inschatting staat in contrast met de onrust op de gasmarkt. Het conflict rond Iran heeft de olie- en gasprijzen opgedreven. De Europese gasvoorraden vullen langzamer dan veel landen zouden willen. In Nederland komt het kabinet pas rond Prinsjesdag met een voorstel over de invulling van een strategische gasreserve, meldde vakblad Energeia.
Maar voor de elektriciteitsmarkt is de situatie anders. Doordat wind en zon een steeds groter aandeel in de stroommix innemen, raakt een krappe gasmarkt de stroomvoorziening minder hard dan voorheen. Gascentrales zijn in de zomer vaak niet eens nodig om aan de vraag te voldoen. Dat verklaart waarom ENTSO-E voor de stroomvoorziening groen licht geeft, terwijl de gasmarkt gespannen blijft.
Hoe de Europese energiezekerheid is veranderd
De beoordeling markeert een verschuiving ten opzichte van een paar jaar geleden. Tijdens de energiecrisis van 2022 waarschuwden deskundigen nog voor mogelijke tekorten in Europa. Landen maakten noodplannen voor het geval de gastoevoer uit Rusland volledig zou wegvallen. Sindsdien heeft Europa geïnvesteerd in alternatieve bronnen en in de aanleg van LNG-terminals voor vloeibaar gas.
Die investeringen betalen zich nu uit. De afhankelijkheid van Russisch gas is sterk gedaald, en de opwekcapaciteit uit duurzame bronnen is zo gegroeid dat de zomerse stroomvoorziening robuust is. De winterperiode kan wel spannender worden, vooral als de gasvoorraden niet tijdig gevuld raken. De winterbeoordeling van ENTSO-E, die later dit jaar verschijnt, zal daarover meer duidelijkheid geven.
Lokale netproblemen zijn een ander verhaal
Het is wel belangrijk om het verschil te kennen tussen leveringszekerheid op Europees niveau en lokale capaciteitsproblemen. Dat ENTSO-E geen Europees stroomtekort voorziet, betekent niet dat de stroom overal probleemloos bij je thuis aankomt. In meerdere Nederlandse provincies is het elektriciteitsnet overbelast. In Zeeland krijgen 173 bedrijven binnenkort wel ruimte na een doorbraak in de planning, meldde Duurzaam Ondernemen, maar in veel andere regio’s blijven de wachttijden lang.
Die lokale problemen ontstaan niet doordat er te weinig stroom wordt opgewekt. Ze komen voort uit de beperkte capaciteit van kabels en transformatoren. Voor huiseigenaren die een warmtepomp of laadpaal willen laten plaatsen, kan de wachttijd bij de netbeheerder in de praktijk een groter obstakel zijn dan de Europese leveringszekerheid.
Wat betekent dit voor jou?
Grootschalige stroomuitval door een tekort aan opwekcapaciteit hoef je deze zomer niet te verwachten. Europa heeft voldoende reserves om de zomer door te komen. De gasprijzen blijven wel onvoorspelbaar door het conflict rond Iran, en dat kan invloed hebben op je maandelijkse lasten. Wil je weten hoe het zit met de netcapaciteit in jouw wijk? Kijk dan op de website van je lokale netbeheerder voor actuele informatie over beschikbare ruimte.