De kenniskloof in de energietransitie is groter dan gedacht, waarschuwt kennisinstituut ISSO in een deze week gepubliceerd rapport. Veel innovaties en technieken die in pilotprojecten succesvol werken, bereiken de vakmensen op de werkvloer niet of nauwelijks. Voor huiseigenaren die flink investeren in een nieuw verwarmingssysteem of andere energieoplossing is dat een verontrustend signaal.
Kenniskloof energietransitie: kennis strandt in projecten
ISSO, het Nederlandse kennisinstituut voor gebouwinstallaties, trekt een harde conclusie in het rapport met de veelzeggende titel ‘Kennis blijft steken in projecten’. Innovaties die in onderzoeks- en demonstratieprojecten worden ontwikkeld, vinden hun weg naar uitvoerende professionals onvoldoende. Kennis blijft hangen bij onderzoekers en projectleiders, terwijl de monteur die bij jou thuis het werk doet er nauwelijks mee in aanraking komt. Dat meldt vakblad Installatie.nl.
Die conclusie komt op een gevoelig moment. De komende jaren moeten miljoenen woningen in Nederland van het aardgas af. Nieuwe verwarmingssystemen en slimme energieoplossingen zijn daarvoor nodig. De kwaliteit van die omschakeling hangt direct af van de mensen die het werk uitvoeren, en juist zij lopen achter op de nieuwste inzichten.
Waarom innovatie de werkvloer niet bereikt
Het probleem zit in de structuur van de sector. Innovaties ontstaan vaak in tijdelijke, gesubsidieerde projecten. Na afloop ontbreekt een systematisch mechanisme om de opgedane inzichten te verspreiden naar de duizenden bedrijven die dagelijks in woningen aan het werk zijn. Onderzoeksresultaten belanden in rapporten en databases, maar bereiken zelden de werkplaats.
De sector probeert daar wel iets aan te doen. Zo bundelen Hoppenbrouwers en Pure Energie hun krachten om woningen aan te pakken, waarbij kennisdeling onderdeel is van de samenwerking. In de advieswereld zoeken bureaus via overnames zoals die van INNAX door Movares naar bredere expertise. Maar die initiatieven zijn vrijwillig en fragmentarisch. Een structurele oplossing voor de kenniskloof in de energietransitie is er nog niet.
Hoge werkdruk laat weinig ruimte voor bijscholing
Het kennisprobleem wordt versterkt door het aanhoudende tekort aan vakmensen. De installatiesector kampt al jaren met te weinig personeel, waardoor de werkdruk hoog is. Monteurs staan de hele dag op locatie en hebben simpelweg geen ruimte in hun agenda om trainingen te volgen, congressen te bezoeken of nieuwe richtlijnen door te nemen. De wil om bij te leren is er vaak wel, maar de omstandigheden werken niet mee.
ISSO pleit daarom voor een andere aanpak van kennisverspreiding. Dikke onderzoeksrapporten passen niet bij de realiteit van de werkvloer. Praktische hulpmiddelen die direct bruikbaar zijn, zoals korte instructievideo’s, checklists en digitale tools, sluiten veel beter aan bij het werk van alledag.
Gevolgen voor jouw installatie
Wie een nieuw verwarmingssysteem of andere energieoplossing laat plaatsen, merkt de kenniskloof niet meteen. De problemen zitten in details die pas later zichtbaar worden: een systeem dat net iets meer verbruikt dan nodig, onderdelen die niet optimaal op elkaar zijn afgestemd, of een configuratie die niet het maximale rendement levert. Het verschil tussen een goed en een matig geïnstalleerd systeem zit vaak niet in de apparatuur zelf, maar in de vakkennis waarmee het geheel wordt ingeregeld. Dat verschil kan op jaarbasis honderden euro’s aan hogere energiekosten schelen.
Wat betekent dit voor jou?
De bevindingen van ISSO onderstrepen het belang van een kritische houding bij het kiezen van een installateur. Vraag naar aantoonbare ervaring met het specifieke systeem dat je op het oog hebt. Controleer of het bedrijf werkt volgens actuele richtlijnen en is aangesloten bij een erkend kwaliteitsregister. Vergelijk minimaal drie offertes en vraag door over hoe het systeem na plaatsing wordt ingeregeld en geoptimaliseerd. De kenniskloof in de energietransitie is een sectorprobleem, maar met de juiste vragen voorkom je dat het ook jouw portemonnee raakt.