De CO2-uitstoot in Nederland is in het eerste kwartaal van 2026 met ruim 5 procent gedaald ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Dat blijkt uit voorlopige cijfers die het CBS en het RIVM vandaag gezamenlijk publiceerden. De totale uitstoot bedroeg 42,2 miljoen ton CO2-equivalent. Het grootste deel van die daling is toe te schrijven aan minder koolstofdioxide uit de stroomproductie. Vooral de forse terugval van steenkoolgebruik in centrales maakt het verschil.
Stroomsector duwt CO2-uitstoot Nederland fors omlaag
De elektriciteitssector stootte in het eerste kwartaal 12,5 procent minder broeikasgassen uit dan een jaar eerder. Dat is verreweg de grootste bijdrage aan de totale daling van de CO2-uitstoot in Nederland. Twee factoren spelen een rol. Windparken leverden meer stroom, mede dankzij nieuw vermogen dat vorig jaar is aangesloten op het net. Steenkoolcentrales draaiden minder uren, omdat de stroomprijs op momenten met veel wind te laag was om kolenstroom rendabel te produceren.
De verschuiving van kolen naar wind is al meerdere kwartalen zichtbaar, maar het effect was dit kwartaal extra sterk. Volgens de gezamenlijke publicatie van CBS en RIVM is het overgrote deel van de emissiereductie direct te herleiden naar de elektriciteitsproductie. Een daling van meer dan 12 procent in de stroomsector ten opzichte van een jaar eerder is opmerkelijk. Het laat zien dat de uitbouw van windcapaciteit daadwerkelijk effect heeft op de nationale uitstootcijfers.
Tanktoerisme vertekent een deel van de daling
Niet alle daling is het gevolg van schonere technologie. Een deel is toe te schrijven aan tanktoerisme: Nederlanders die in België of Duitsland tanken omdat brandstof daar goedkoper is. Die brandstofverkoop wordt in het buitenland geregistreerd, waardoor de bijbehorende uitstoot buiten de Nederlandse cijfers valt. Het is een statistisch effect dat weinig te maken heeft met daadwerkelijke emissiereductie. Als de prijsverschillen aan de pomp veranderen, kan dat effect net zo snel weer omslaan.
Toch vormt tanktoerisme slechts een deel van de verklaring. Change Inc benadrukt dat de structurele oorzaken, namelijk meer windenergie en minder steenkool, de hoofdverklaring vormen voor de lagere uitstoot. Het onderscheid tussen een tijdelijk statistisch effect en een blijvende verbetering is belangrijk: alleen structurele veranderingen brengen Nederland dichter bij de klimaatdoelen van 2030.
Tempo moet omhoog voor 2030
Een kwartaaldaling van 5 procent klinkt bemoedigend, maar het tempo moet omhoog om de Nederlandse klimaatdoelen te halen. De stroomsector laat zien dat grote stappen mogelijk zijn wanneer hernieuwbare bronnen fossiel verdringen. In andere sectoren, zoals de gebouwde omgeving en het wegverkeer, verloopt de transitie trager. Het CBS meldt dat het grootste deel van de daling zit in minder CO2, wat past bij het dalende kolengebruik in de stroomproductie. Voor de bredere doelstellingen moet de uitstoot in alle sectoren omlaag. Juist in woningen, waar nog veel aardgas wordt verstookt voor verwarming en warm water, is er ruimte voor verbetering.
Schoner stroomnet maakt elektrificatie waardevoller
Voor huiseigenaren heeft een schoner wordend stroomnet directe betekenis. Wie kiest voor elektrisch verwarmen, een inductiekookplaat of een elektrische auto, doet dat met stroom die elk kwartaal minder CO2 veroorzaakt. Vijf jaar geleden was de Nederlandse stroomproductie nog sterk afhankelijk van kolen en gas. Die situatie verandert zichtbaar: het aandeel hernieuwbare bronnen groeit gestaag, en de kwartaalcijfers bevestigen dat die trend doorzet. Hoe groener het net, hoe groter het milieuvoordeel van elektrificatie. Dat geldt niet alleen voor grote investeringen, maar ook voor alledaagse keuzes zoals koken op inductie in plaats van gas.
Wat betekent dit voor jou?
De daling van de CO2-uitstoot in Nederland is goed nieuws, maar vraagt nuchterheid. Niet alle verbetering is structureel en het einddoel ligt nog ver weg. Wat je als huiseigenaar kunt doen: check je energieverbruik, vergelijk de beschikbare opties voor jouw woningtype en houd rekening met het feit dat het stroomnet steeds groener wordt. De richting is helder. Wie nu kiest voor elektrificatie, profiteert van een stroomnet dat elk jaar schoner is.