Windenergie op zee krijgt een flinke financiële duw in de rug. Het kabinet verhoogt het budget van subsidieregeling TOWOZ met 1,56 miljard euro, meldde vakblad Energeia afgelopen vrijdag. De extra middelen moeten twee nieuwe windtenders in het gebied IJmuiden Ver over de streep trekken. Het is de grootste verhoging van het offshorewindbudget in jaren.
Waarom meer geld voor windenergie op zee?
De budgetverhoging hangt direct samen met het invoedingstarief, een nieuwe heffing die elektriciteitsproducenten straks moeten betalen voor het gebruik van het hoogspanningsnet. De invoering is weliswaar uitgesteld tot 2032, maar de aankondiging alleen al maakt ontwikkelaars nerveus. Contracten voor windprojecten lopen tientallen jaren vooruit, en het vooruitzicht van extra kosten drukt nu al op de businesscase.
Het kabinet wil de kavels IJmuiden Ver Gamma-A en Gamma-B als volgende veilen. Door de subsidiepot fors te vergroten, moet worden voorkomen dat deze tenders mislukken of dat er te weinig bieders overblijven. Als er onvoldoende interesse is voor de kavels, loopt de hele planning van windenergie op zee vertraging op. Dat zou betekenen dat de klimaatdoelen voor 2030 verder uit zicht raken.
Van subsidievrij terug naar subsidie
De terugkeer naar overheidssteun voor windenergie op zee is opmerkelijk. Rond 2018 oogstte Nederland internationaal lof met de eerste subsidievrije offshore windtenders ter wereld. Ontwikkelaars durfden het aan om zonder steun windparken te bouwen, in de verwachting dat de stroomopbrengst hoog genoeg was. Die situatie is nu gekeerd. Hogere rente, gestegen bouwkosten en onzekerheid over toekomstige regelgeving maken het financieel te riskant om zonder subsidie in te schrijven op nieuwe kavels. Dat het kabinet nu miljarden bijlegt, laat zien hoe sterk de marktomstandigheden zijn veranderd.
IJmuiden Ver: windenergie op zee voor miljoenen huishoudens
Het windgebied IJmuiden Ver ligt ruim zestig kilometer uit de kust van Noord-Holland. De kavels Gamma-A en Gamma-B vormen een volgende fase in de ontwikkeling van dit grote windgebied, waar eerder al kavels Alpha en Beta zijn gegund. Het volledige IJmuiden Ver-gebied heeft een beoogd vermogen van circa 4 gigawatt, genoeg om ruim vier miljoen huishoudens van stroom te voorzien. Samen met de andere offshorewindgebieden langs de Nederlandse kust vormt het de ruggengraat van de toekomstige stroomvoorziening.
De uitbreiding past in de ambitie om de komende jaren tientallen gigawatt aan windvermogen op zee te realiseren. In een gezamenlijke brief benadrukten Europese klimaatraden vorige week dat het afzwakken van klimaatbeleid zowel het klimaat als de concurrentiepositie van Europa schaadt. Meer windenergie op zee is een van de pijlers om die positie te versterken.
Wie betaalt die 1,56 miljard?
De extra middelen komen uit de rijksbegroting. Indirect betalen huishoudens mee, via belastingen en heffingen op het energiesysteem. De redenering is dat windstroom op termijn goedkoper is dan opwek uit gas of kolen. In theorie werkt dat simpel: hoe meer windturbines op zee draaien, hoe groter het stroomaanbod en hoe lager de prijs op uren met veel wind. Dat effect is de afgelopen jaren al zichtbaar geweest op de groothandelsmarkt, waar de stroomprijs op winderige dagen regelmatig richting nul zakte.
Tegelijkertijd is de energiemarkt grillig. Na het akkoord tussen de VS en Iran over de heropening van de Straat van Hormuz daalden de gas- en olieprijzen fors. Dat maakt fossiele stroom tijdelijk goedkoper en vergroot de druk op windprojecten om concurrerend te blijven. Of jij als consument profiteert van de lagere groothandelsprijs, hangt af van je contractvorm en de margestrategie van je energieleverancier.
Wat betekent dit voor jou?
Als huiseigenaar draag je als belastingbetaler mee aan de financiering van windenergie op zee. Daar staat tegenover dat meer windcapaciteit de stroomprijs op termijn kan drukken en de kans op schaarste verkleint. Wie het meeste voordeel wil halen uit goedkope windstroom, verschuift het eigen verbruik naar momenten dat er veel wind waait en de prijs laag is. Denk aan het draaien van de wasmachine, droger of vaatwasser op winderige momenten. Een dynamisch energiecontract of slim energiemanagementsysteem helpt daarbij, zodat je het groeiende aanbod van windenergie op zee optimaal benut en de eigen energiekosten zo laag mogelijk houdt.