Gebouwgebonden financiering staat nu concreet op de politieke agenda: minister Boekholt-O’Sullivan zette deze week stappen om dit financieringsinstrument wettelijk mogelijk te maken voor huiseigenaren in Nederland. Bij gebouwgebonden financiering is een lening niet gekoppeld aan de persoon die leent, maar aan het pand zelf. Dat klinkt technisch, maar voor miljoenen woningeigenaren kan het een wezenlijk verschil maken in de afweging om al dan niet te investeren in hun huis.
Hoe werkt gebouwgebonden financiering?
Bij een gewone persoonlijke lening ben jij als eigenaar verantwoordelijk voor de aflossing, ook als je later verhuist naar een ander huis. Gebouwgebonden financiering werkt anders: de schuld is verbonden aan het adres, niet aan jou persoonlijk. Verkoop je het huis, dan neemt de koper de resterende lening over, of het bedrag wordt verrekend bij de notariële overdracht. De lening zit als het ware “in het pand” verwerkt. Een vergelijkbaar model, het zogeheten PACE-systeem (Property Assessed Clean Energy), bestaat al jaren in de Verenigde Staten en wordt inmiddels in meerdere Europese landen serieus onderzocht als instrument om woningeigenaren financieel te ondersteunen. In Nederland is dit idee al vaker ter sprake gekomen in politieke discussies, maar een wettelijk kader bleef tot nu toe uit. Daar lijkt nu verandering in te komen, meldt Solar Magazine op basis van de meest recente aankondiging van het ministerie.
Gebouwgebonden financiering lost een hardnekkige drempel op
De terugverdientijd is al jaren een van de meest gehoorde bezwaren bij woningeigenaren die overwegen hun huis flink aan te pakken. Wie op korte termijn denkt te verhuizen, zet vraagtekens bij een grote woningaanpassing die pas na tien of vijftien jaar is terugverdiend. Met gebouwgebonden financiering verdwijnt dat bezwaar grotendeels. De schuld gaat mee met het pand, en de koper neemt die over bij de aankoop. De kosten worden zo gespreid over meerdere eigenaren en de volledige levensduur van de aanpassing, in plaats van dat één bewoner alles tegelijk op zijn bord heeft. Dat maakt het financieel aantrekkelijker om te investeren in een woning, zonder dat je afhankelijk bent van ruim eigen vermogen of van tijdelijke regelingen die elk jaar kunnen veranderen. Analisten en beleidsmakers wijzen al langer op het gebrek aan structurele financieringsoplossingen, zoals ook Change Inc onlangs schreef over het chronische tekort aan langetermijnbeleid dat zowel woningeigenaren als bedrijven frustreert.
Wat staat er nog op de rol?
Het wettelijk kader voor gebouwgebonden financiering is nog niet gereed. Er liggen volop open vragen. Welke partijen mogen de lening verstrekken: alleen de overheid, of ook commerciële banken en andere kredietverstrekkers? Hoe worden de rente en looptijd bepaald? En hoe regelt het notarieel recht de overdracht bij verkoop, overlijden of scheiding van de eigenaar? Ook de wisselwerking met andere leningen die een woningeigenaar al heeft lopen, moet worden uitgewerkt. Banken, kredietverstrekkers en notarissen zijn bij de verdere uitwerking betrokken. Bovendien moet worden nagedacht over bescherming van de koper die een lening overneemt, en over wat er gebeurt als een eigenaar de betalingen niet meer kan voldoen. Dit is een traject van de lange adem, geen oplossing die morgen beschikbaar is.
Wat betekent dit voor jou?
Verwacht voorlopig geen kant-en-klaar product van je bank. Het kader dat minister Boekholt-O’Sullivan nu voorbereidt, is een eerste wettelijke stap in een langlopend traject. Ben je op dit moment al van plan om een grote woningaanpassing te financieren, dan zijn er nu al opties: het Nationaal Warmtefonds biedt leningen met een lage rente specifiek voor energie-aanpassingen aan woningen, en gemeenten hebben soms aanvullende regelingen voor woningeigenaren. Gebouwgebonden financiering is een aanvulling die in de toekomst meer mogelijkheden kan bieden, zeker voor eigenaren die nu aarzelend staan tegenover grote uitgaven omdat ze vrezen te verhuizen voor de investering zichzelf heeft terugbetaald. Houd de verdere uitwerking in de gaten via de officiële aankondigingen van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.