Gas voor stroomproductie is in het eerste halfjaar van 2026 flink gestegen. Gastransportnetbeheerder GTS, onderdeel van Gasunie, vervoerde in die periode 12 procent meer aardgas naar elektriciteitscentrales dan in dezelfde periode van 2025. Dat blijkt uit halfjaarcijfers die Energeia vrijdag publiceerde. Het is een opvallend getal voor een land dat officieel van het aardgas af wil.
Waarom neemt gas voor stroomproductie toe terwijl er steeds meer zon en wind bijkomt?
De verklaring zit in de werking van het elektriciteitsnet. Zonne- en windenergie leveren stroom wanneer de zon schijnt of de wind waait, niet op commando. Op momenten dat het bewolkt en windstil is, of wanneer het stroomverbruik zijn piek bereikt in de avonduren, moeten andere bronnen bijspringen. Gascentrales zijn daarvoor de aangewezen keuze: ze kunnen snel op- en afschalen, soms in enkele minuten.
Hoe meer zonne- en windcapaciteit er op het net staat, hoe groter de schommelingen in de stroomproductie worden, en hoe vaker gascentrales moeten inspringen als flexibele achtervang. Tegelijk verdwijnen kolencentrales geleidelijk uit het systeem, en hun productie wordt deels overgenomen door gas. Bovenop dit alles stijgt de totale stroomvraag. Elektrische auto’s en warmtepompen verbruiken meer stroom dan voorheen, en datacenters trekken een groeiend deel van de nationale stroombehoefte. Al deze ontwikkelingen samen verklaren de stijging die GTS in zijn halfjaarcijfers laat zien.
Gasunie bouwt door in ‘waarmaakjaren’
Gasunie spreekt intern over de komende jaren als ‘waarmaakjaren’. De term verwijst naar de fase waarin plannen voor een betrouwbare energie-infrastructuur daadwerkelijk worden uitgevoerd. Het bedrijf investeert in gastransport en bredere infrastructuur die de overgang naar duurzame energie mogelijk moet maken, zonder dat de leveringszekerheid in gevaar komt.
Europa kijkt in dezelfde richting. De Europese Commissie presenteerde afgelopen vrijdag een nieuw actieplan voor elektrificatie, zo meldt Duurzaam Ondernemen. Het doel: 46 procent van het totale energiegebruik in 2040 elektrisch maken. Gas speelt in de aanloopperiode een overgangsrol als flexibele energiebron die de gaten opvult totdat de duurzame productiecapaciteit groot en betrouwbaar genoeg is om het net volledig te voeden.
Gas voor stroomproductie bepaalt mede jouw stroomtarief
De stijgende gasvraag voor elektriciteitsopwekking heeft directe gevolgen voor de stroommarkt. Op de Europese elektriciteitsmarkt bepaalt het duurste productiemiddel dat net nog nodig is de prijs voor alle stroom. Op veel momenten is dat een gascentrale. Stijgt de gasprijs, dan stijgt op die momenten ook de groothandelsprijs voor stroom. Dat werkt door in de tarieven die energieleveranciers hun klanten doorberekenen, al zit er vertraging in via vaste contracten en inkoopstrategieën van leveranciers.
Er is ook een bredere marktfactor. Zoals Change Inc beschrijft, bestaat er kritiek op de geplande hervormingen van het Europese emissiehandelssysteem ETS. Een afgezwakt ETS maakt CO2-rechten goedkoper, waardoor gascentrales aantrekkelijker blijven ten opzichte van duurzamere alternatieven. Dat remt de investeringen in schone productiecapaciteit die de afhankelijkheid van gas uiteindelijk moet verminderen.
Wat betekent dit voor jou?
Je stroomtarief wordt deels bepaald door de gasprijs, ook als je zelf geen gas meer gebruikt. Dat is een structureel gegeven zolang gascentrales een wezenlijk deel van de elektriciteitsproductie voor hun rekening nemen. Als huiseigenaar kun je daar beperkt invloed op uitoefenen, maar timing helpt wel. Gebruik je zware apparaten bewust in de middag, wanneer er relatief veel zonnestroom beschikbaar is en gascentrales minder aan het roer zijn, dan profiteer je van lagere stroomkosten. Het halfjaarscijfer van GTS laat zien dat de weg naar een gasvrije stroommarkt langer is dan beleidsmakers soms doen geloven. Dat is nuttige informatie als je plannen maakt voor de verduurzaming van je woning en wilt weten waar jouw energiekosten de komende jaren door worden bepaald.