Warmtekrachtkoppelingen (WKK) draaien de komende jaren vaker en langer dan oorspronkelijk gepland. Dat is de conclusie van onderzoeksbureau BlueTerra in zijn halfjaarlijkse WKK-barometer, die deze week verscheen. De voornaamste oorzaak: de groei van wind- en zonne-energie loopt achter op de planning, waardoor WKK-installaties als gasgestookte buffers langer actief blijven in het Nederlandse elektriciteitssysteem.
Wat is een warmtekrachtkoppeling?
Een warmtekrachtkoppeling is een installatie die aardgas verbrandt en daarbij tegelijk elektriciteit en warmte produceert. Het principe is efficiënter dan een gewone gascentrale: de warmte die vrijkomt bij elektriciteitsopwekking gaat niet verloren, maar wordt benut voor verwarming of industriële processen. WKK’s zijn populair in de glastuinbouw, maar ook aanwezig in ziekenhuizen, zwembaden en grote gebouwen. Als het net te weinig stroom krijgt van zon en wind, kunnen WKK’s snel bijspringen. Ze schakelen binnen enkele minuten op of af en zijn daardoor waardevol voor netbalancering.
BlueTerra brengt twee keer per jaar een WKK-barometer uit. Die geeft inzicht in hoeveel uur WKK-installaties actief zijn en wat de verwachtingen zijn voor de komende periode. Energeia rapporteerde over de nieuwste editie van de barometer, die een opvallende boodschap bevat: de rol van warmtekrachtkoppeling in het energiesysteem neemt toe in plaats van af.
Warmtekrachtkoppeling vaker actief door achterblijvende hernieuwbare energie
De kern van de bevinding is dat zon en wind te langzaam groeien om de energietransitie op schema te houden. Nieuwe windparken lopen vertraging op door bezwaren, lange vergunningsprocedures en hoge kosten. En het elektriciteitsnet loopt op veel plaatsen al tegen zijn grenzen aan. Solar Magazine berichtte deze week dat Nederland al boven het maximum aan zonnepanelen zit dat het net kan verwerken. Meer zonne-energie toevoegen is technisch beperkt zolang het net niet verder wordt uitgebreid.
Het gat in hernieuwbare opwek moet worden gedicht. Zolang dat niet lukt, nemen WKK’s een deel van die rol over. Glastuinders draaien hun installaties meer uren per jaar, wat hogere gaskosten met zich meebrengt. Voor het bredere elektriciteitssysteem betekent dit dat een fossiele bron langer in gebruik blijft dan ooit bedoeld was. WKK-installaties zijn technisch in staat om op waterstof te draaien, maar dat is op grote schaal nog niet beschikbaar of betaalbaar. BlueTerra verwacht dat dit de komende jaren zo blijft.
Effect op je energierekening
WKK-installaties staan ver van de woonkamer, maar hun frequentere inzet heeft gevolgen voor huishoudens. Als WKK’s vaker en langer draaien, neemt het gasverbruik in de glastuinbouw en de industrie toe. Meer vraag naar aardgas oefent opwaartse druk uit op de gasprijs. Die druk sijpelt door naar je energierekening, zeker als je een contract hebt waarbij je meebeweegt met de marktprijs.
Wie volledig afhankelijk is van stroom van het net, betaalt meer op momenten dat hernieuwbare productie tekortschiet. Op die momenten bepalen gasgestookte installaties, waaronder WKK’s, de prijs op de spotmarkt. Dat effect is al merkbaar in periodes met weinig wind of zon. Inzicht in wanneer en waarom stroomprijzen schommelen, helpt je om als huiseigenaar slimmer met je verbruik om te gaan.
Wat betekent dit voor jou?
De WKK-barometer van BlueTerra verschijnt twee keer per jaar en geeft een betrouwbare graadmeter voor de voortgang van de energietransitie. Als WKK’s ook in de volgende editie vaker actief blijken, is dat een signaal dat zon en wind opnieuw achterbleven. Dat heeft gevolgen voor de energieprijzen op de middellange termijn. Controleer wat je contract doet bij schommelende marktprijzen. Weet je wanneer je het meeste verbruikt, en of dat samenvalt met periodes dat zon en wind weinig produceren? Dat soort inzicht helpt je om de energierekening beter te beheersen, ongeacht hoe snel de transitie naar hernieuwbaar verloopt.