Een nieuw type warmtebatterij uit Zwolle helpt ziekenhuis Nij Smellinghe in het Friese Drachten om in 2027 als eerste ziekenhuis in Nederland volledig van het aardgas af te gaan, drie jaar eerder dan gepland. Dat meldde Change Inc eind juli op basis van een aankondiging van het ziekenhuis. De aankondiging is meer dan een ziekenhuisbericht: het laat zien dat warmteopslag inmiddels volwassen genoeg is om ook in de zwaarst denkbare gebruiksomgeving te werken, zonder risico voor de patiëntenzorg.
Wat doet een warmtebatterij?
Een warmtebatterij slaat geen elektriciteit op, maar warmte. Het systeem legt warmte die op een gunstig moment beschikbaar is, bijvoorbeeld van een warmtepomp die draait als de stroomprijs laag is of van industrieel afvalwarmte, tijdelijk vast in een thermisch opslagmedium. Dat kan water zijn in grote buffervaten, maar ook dichtere materialen die meer energie per kilogram bewaren. Later, bij koudere temperaturen of hogere vraag, levert het systeem die warmte alsnog af. Nieuwe typen warmtebatterijen, zoals het systeem dat in Drachten wordt ingezet, gaan verder dan standaard buffervaten: ze combineren hogere energiedichtheid met minder warmteverlies over tijd.
Waarom een ziekenhuis een bijzonder bewijs is
Ziekenhuizen zijn notoir lastig om van het gas af te krijgen. Ze draaien dag en nacht, de warmtevraag is hoog en constant, en een storing in de warmtevoorziening kan direct gevolgen hebben voor patiënten en operatieprocedures. Leveringszekerheid weegt er zwaarder dan in welk ander gebouw ook. Dat Nij Smellinghe de stap drie jaar eerder dan voorzien zet, is geen marketingverhaal. Het gaat om een echte investering in een operationeel ziekenhuis waar de technologie bewezen moet werken.
Het Zwolse bedrijf dat de warmtebatterij levert, maakt daarmee een Nederlandse primeur in de zorgsector. Er zijn in Nederland tientallen ziekenhuizen die nog ver verwijderd zijn van een aardgasvrije exploitatie. Als de installatie in Drachten goed werkt, kan dat navolging geven. En ook buiten de zorg, in kantoorgebouwen, scholen en woningcomplexen, wordt deze technologie nauwlettend gevolgd door installateurs en vastgoedeigenaren.
Warmtebatterij als bouwsteen voor aardgasvrij verwarmen
Voor huiseigenaren is warmteopslag al beschikbaar in de vorm van buffervaten gekoppeld aan een warmtepomp. Die vormen een eenvoudiger variant van hetzelfde principe: warm water opslaan zodat de warmtepomp niet elke keer hoeft aan te slaan als iemand de douche opendraait of de verwarming aanpast. De nieuwe generatie warmtebatterijen gaat verder. Grotere opslagcapaciteit, betere isolatie en slimmere regelsystemen maken het mogelijk om warmte uren of zelfs dagdelen van tevoren op te slaan en later te gebruiken.
Warmteopslag maakt ook het gebruik van wisselende bronnen betrouwbaarder. Als er op een bepaald moment meer warmte of energie beschikbaar is dan direct nodig, kan die worden opgeslagen voor later gebruik. Dat geeft meer flexibiliteit en vermindert de afhankelijkheid van het vaste verbruiksmoment. De investering in een volwaardige warmtebatterij is vooralsnog hoger dan een standaard buffervat, maar de terugverdientijd verbetert naarmate gas duur blijft en de technologie schaalbaar wordt. Meer over hoe warmteopslag past bij een aardgasvrije woning, vind je via Milieu Centraal.
Wat betekent dit voor jou?
De warmtebatterij als thuisproduct staat nog in de kinderschoenen, maar de richting is duidelijk. Het nieuws over Nij Smellinghe, gepubliceerd door Change Inc, laat zien dat warmteopslag geen laboratoriumconcept meer is. Als je nu nadenkt over de vervanging van je verwarmingssysteem, vraag dan je installateur naar de mogelijkheid om warmteopslag te combineren met een warmtepomp. Een goed onderhouden systeem is daarbij de basis. Installatie.nl beschreef eerder hoe planmatig onderhoud van warmtesystemen in opkomst is. De overgang van ziekenhuis naar woning gaat in de energietransitie doorgaans sneller dan verwacht: wie nu oriënteert, zit straks voor op de curve.