De Europese Commissie heeft officieel 290 miljoen euro aan Nederlandse staatssteun goedgekeurd voor de productie van duurzame vliegbrandstof, ook wel Sustainable Aviation Fuel (SAF) genoemd. De goedkeuring werd deze week gepubliceerd en is een concrete stap in de verduurzaming van de luchtvaart. Nederland mikt op een prominente rol in een markt die de komende jaren sterk gaat groeien.
Wat is duurzame vliegbrandstof?
Duurzame vliegbrandstof is een alternatief voor gewone kerosine dat niet of nauwelijks op aardolie is gebaseerd. SAF kan worden geproduceerd uit biologisch restmateriaal, zoals gebruikt frituurvet, houtafval of landbouwresten, maar ook uit groene waterstof gecombineerd met afgevangen CO2. Over de volledige levenscyclus, van grondstof tot vliegtuiguitlaat, kan de CO2-uitstoot met 70 tot 90 procent dalen ten opzichte van conventionele kerosine. Bij de zogenoemde e-fuels, gemaakt van groene waterstof en afgevangen CO2, kan de uitstoot zelfs bijna tot nul worden teruggebracht. Het grote voordeel boven elektrische vliegtuigen: bestaande toestellen en luchthavens hoeven geen aanpassingen te ondergaan. SAF werkt op dezelfde motoren en tankinfrastructuur als gewone vliegtuigbrandstof, waardoor de overstap voor de sector veel minder ingrijpend is.
Hoe werkt de subsidieregeling voor duurzame vliegbrandstof?
De Europese Commissie heeft twee Nederlandse regelingen tegelijk goedgekeurd, met een gezamenlijk budget van 290 miljoen euro. De regeling heet “Stimulering Duurzame Luchtvaartbrandstoffen” (SDL) en past in de Clean Industrial Deal van de EU, waarmee Brussel de decarbonisatie van de Europese industrie wil versnellen, meldt Energeia. De goedkeuring maakt het mogelijk om SAF-producenten financieel te ondersteunen, zonder dat dit als ongeoorloofde staatssteun geldt. In de praktijk gaat het om bedrijven zoals bioraffinaderijen en producenten die SAF willen maken uit groene waterstof. Andere EU-landen, zoals Zweden en Frankrijk, hebben al eerder steunprogramma’s voor SAF opgezet. Nederland loopt iets achter, maar de ligging naast Schiphol en de bestaande chemie-industrie in de Rotterdamse haven geven het land een sterke uitgangspositie.
Bijmengverplichting dwingt luchtvaart tot actie
De EU heeft in de ReFuelEU-verordening vastgelegd dat vliegmaatschappijen in 2030 al minimaal 6 procent SAF moeten bijmengen in hun brandstofmix. In 2050 loopt dat percentage op naar 70. Schiphol is een van de grootste afnemers van kerosine in Europa en heeft bij volledige invulling van de bijmengverplichting honderden miljoenen liters SAF per jaar nodig. Dat vertegenwoordigt een enorme potentiële markt voor Nederlandse producenten. Het probleem is dat duurzame vliegbrandstof momenteel twee tot vijf keer duurder is dan gewone kerosine. Zonder financiële steun blijft grootschalige productie economisch niet haalbaar. Met de 290 miljoen euro wil de overheid de kostenkloof overbruggen en producenten helpen opschalen, schrijft Duurzaam Ondernemen. De luchtvaart is verantwoordelijk voor zo’n 2 tot 3 procent van de mondiale CO2-uitstoot, maar het klimaateffect is groter dan dat getal doet vermoeden. Op grote hoogte stoten vliegtuigen ook stikstofoxiden en waterdampsporen uit die extra bijdragen aan opwarming. De druk om te verduurzamen is daardoor groter dan de emissieprocenten alleen suggereren.
Wat betekent dit voor jou?
Als huiseigenaar merk je hier voorlopig weinig direct van in je energierekening. Maar vlieg je regelmatig, dan zal een deel van de brandstof in je vliegtuig op termijn uit SAF bestaan. De bijmengverplichting maakt dat onvermijdelijk, en een deel van de hogere productiekosten zal uiteindelijk in ticketprijzen worden doorberekend. Tegelijk dempen schaalvoordelen en technologische vooruitgang dat effect naarmate de productie toeneemt. Op nationaal niveau biedt de SAF-sector kansen voor banen en investeringen in de chemie- en energiesector. De goedkeuring van de Europese Commissie is het formele startschot. Nu is het aan Nederlandse bedrijven om dat kader te benutten en tijdig productiecapaciteit op te bouwen voordat de bijmengverplichtingen volledig van kracht worden.