Een moonshot-project voor refurbished installatiemateriaal is deze week officieel van start gegaan, meldt Solar Magazine. Het initiatief wil gebruikte elektrotechnische componenten professioneel laten keuren en opnieuw in de markt brengen als circulair alternatief voor nieuwe materialen. Voor huiseigenaren die hun woning willen verduurzamen of renoveren, kan dit de komende jaren verschil maken in zowel kosten als milieubelasting.
Wat is refurbished installatiemateriaal precies?
Installatiemateriaal omvat de elektrotechnische componenten in een woning: van de groepenkast en de aardlekschakelaar tot verdeelkasten, installatieautomaten en bedrading. Bij sloop of ingrijpende renovatie van woningen, kantoren of bedrijfspanden komt veel van dit materiaal vrij. Dat verdwijnt nu grotendeels als sloopafval, terwijl een groot deel technisch prima functioneert. Refurbished installatiemateriaal is materiaal dat wordt ingenomen, grondig gecontroleerd, zo nodig gerepareerd of opgeknapt, en voorzien van een certificaat voordat het opnieuw op de markt gebracht wordt.
Het moonshot-project wil de markt hiervoor professionaliseren door keuringsstandaarden te ontwikkelen en een betrouwbare keten te bouwen tussen aanbieders en afnemers. In Nederland worden jaarlijks duizenden gebouwen gerenoveerd of gesloopt. De hoeveelheid vrijkomend installatiemateriaal is groot, de hergebruikpotentie aanzienlijk. Tot nu toe ontbreekt een gestructureerd systeem om dit materiaal verantwoord een tweede leven te geven.
Refurbished installatiemateriaal en de energietransitie
De energietransitie vergroot de vraag naar installatiematerialen flink. Meer woningen krijgen een verzwaarde aansluiting, extra groepen in de meterkast, een laadpaal of een omvormer voor zonnepanelen. Al die aanpassingen vragen om elektrotechnische componenten, terwijl de beschikbaarheid van grondstoffen beperkt is en de prijzen stijgen. Koper, een van de belangrijkste materialen in bedrading en schakelaars, is de afgelopen jaren aanzienlijk duurder geworden door de groeiende mondiale vraag vanuit de energietransitie.
Door gecertificeerde refurbished componenten in te zetten, verlaag je de vraag naar nieuw geproduceerd materiaal. Dat is goed voor het milieu én voor de portemonnee: tweedehands elektrotechnische componenten zijn doorgaans significant goedkoper dan nieuwe. Vergelijk het met de automarkt, waar gecertificeerde gebruikte onderdelen al decennia lang normaal zijn.
De bouwsector kampt tegelijk met aanhoudende druk op de arbeidsmarkt. Jaarlijks verliest de sector een arbeidscapaciteit die gelijkstaat aan bijna 7.500 medewerkers door onnodig langdurig verzuim, meldde Installatie.nl eerder deze week. In die context kunnen goedkopere en direct beschikbare materialen een deel van de kostenstijging in renovatieprojecten compenseren.
Veiligheid en certificering staan centraal
De kernvraag bij tweedehands elektrotechnisch materiaal is veiligheid. Verouderde of beschadigde componenten kunnen risico’s opleveren. Het moonshot-project erkent dit en stelt certificering centraal in zijn aanpak. Refurbished installatiemateriaal dat opnieuw op de markt gebracht wordt, moet voldoen aan dezelfde normen als nieuw materiaal. In Nederland is dat primair de NEN 1010, de norm voor laagspanningsinstallaties in gebouwen. Die norm schrijft voor aan welke technische eisen componenten moeten voldoen en hoe installaties worden getest en gekeurd.
Dat is ook de voorwaarde voor brede acceptatie door installateurs. Zij zijn aansprakelijk voor de kwaliteit van hun werk en zijn nu begrijpelijkerwijs terughoudend bij tweedehands componenten zonder erkende keuring. Door samen met de installatiebranche een certificeringsstructuur op te bouwen, wil het moonshot-project dit knelpunt oplossen. Als dat lukt, kunnen installateurs in de toekomst met vertrouwen gecertificeerd refurbished installatiemateriaal inzetten naast nieuw materiaal.
Wat betekent dit voor jou?
Als huiseigenaar profiteer je nu nog niet direct van dit project. Het aanbod van gecertificeerd refurbished installatiemateriaal is beperkt en nog niet standaard beschikbaar bij installateurs in Nederland. Als het moonshot-project de komende jaren een werkende keuringsstandaard realiseert en de markt organiseert, kan dat veranderen. Plan je een renovatie waarbij de elektrotechnische installatie wordt aangepast, vraag dan je installateur of er gecertificeerde refurbished alternatieven beschikbaar zijn voor standaard componenten zoals aardlekschakelaars of installatieautomaten. Vraag altijd om documentatie die aantoont dat het materiaal gecontroleerd en goedgekeurd is. Zo kun je op materiaalkosten besparen zonder in te leveren op veiligheid.