Het verbod op buitenlandse omvormers dat de Verenigde Staten deze week aankondigden op grond van nationale veiligheid, schudt de mondiale markt voor zonne-energie-apparatuur op. De VS richt zich specifiek op omvormers uit China, die meer dan 80 procent van de wereldwijde productie voor hun rekening nemen. Voor Nederlandse huiseigenaren met zonnepanelen is dit nu nog geen directe dreiging, maar de gevolgen voor beschikbaarheid en prijzen zijn al merkbaar.
Wat zijn omvormers en waarom zijn ze een veiligheidszorg?
Een omvormer zet de gelijkstroom die je zonnepanelen opwekken om naar wisselstroom die je thuis kunt gebruiken. Vrijwel elk zonnesysteem heeft er een. De meeste omvormers op de Nederlandse markt zijn afkomstig uit China. Merken als Huawei, Growatt en Deye beheersen een groot deel van de mondiale verkoop. Dat is precies wat Washington zorgen baart. Moderne omvormers zijn standaard verbonden met het internet, voor monitoring en software-updates op afstand. De VS stelt dat Chinese fabrikanten via die verbinding in theorie toegang kunnen krijgen tot kritieke infrastructuur, waaronder het elektriciteitsnet, zo meldt Solar Magazine. Of dat scenario realistisch is, staat ter discussie. De beleidsmaatregelen zijn genomen.
Verbod op buitenlandse omvormers: wat houdt het precies in?
Het Amerikaanse verbod geldt voor nieuwe aansluitingen en toekomstige projecten. Bestaande omvormers hoeven niet te worden vervangen. De maatregel treft apparatuur uit landen die de VS als veiligheidsrisico beschouwt, met China als voornaamste doelwit. Amerikaanse bedrijven en particulieren moeten bij nieuwe systemen kiezen voor omvormers die als veilig zijn geclassificeerd. Dat zijn producten van Europese of Amerikaanse fabrikanten, zoals SMA uit Duitsland of Fronius uit Oostenrijk. Tegelijk voert de VS opnieuw importheffingen in op zonnepanelen en polysilicium, het basismateriaal voor zonnecellen. Die combinatie treft Chinese fabrikanten hard en verstoort de wereldwijde toeleveringsketen. China produceert momenteel het overgrote deel van alle omvormers ter wereld. Een verbod door de VS stuurt de vraag richting Europese fabrikanten, die de extra vraag niet direct kunnen opvangen. Dat leidt op korte termijn tot krapte en hogere prijzen.
Europa volgt nog niet, maar het debat begint
De EU heeft nog geen vergelijkbaar verbod op buitenlandse omvormers ingevoerd. Europese toezichthouders buigen zich wel over de vraag hoe kwetsbaar kritieke infrastructuur is voor internet-verbonden apparaten van buiten de EU. In het Verenigd Koninkrijk is al ophef ontstaan over de weerbaarheid van het elektriciteitsnet, met klokkenluiders die naar het parlement stapten na een bijna-storing eind juni, zo analyseerde Energeia. De Europese elektrificatiestrategie, eerder dit jaar gepubliceerd, noemt netbeveiliging als prioriteit voor de komende jaren. Cybersecurity-richtlijnen voor energie-apparatuur worden al aangescherpt binnen de EU. Het is goed mogelijk dat Brussel de komende jaren ook specifieke eisen gaat stellen aan verbonden energiehardware, waaronder omvormers van buiten de EU.
Wat betekent dit voor jou?
Heb je al zonnepanelen met een Chinese omvormer, dan verandert er in Nederland op korte termijn niets. Er is geen Europees of Nederlands verbod. Je huidige omvormer mag gewoon blijven draaien. Ga je de komende periode een nieuw systeem aanschaffen, dan loont het om bij je offerte-aanvraag ook te vragen naar Europese alternatieven. Merken als SMA, Fronius of ABB zijn doorgaans iets duurder dan Chinese varianten, maar zijn minder gevoelig voor internationale handelspolitiek. De prijs van Chinese omvormers kan stijgen doordat de Amerikaanse vraag naar Europese alternatieven de wereldwijde markt verstoort. Laat je niet overrompelen door verkopers die spelen op urgentie die er voor jou op dit moment nog niet is. Informeer je goed via onafhankelijke bronnen, zoals de adviespagina over zonne-energie van Milieu Centraal, en neem de tijd om aanbiedingen naast elkaar te leggen.