Geothermie als bron voor warmtenetten krijgt een nieuwe kans in Middenmeer. Warmtebedrijf Ennatuurlijk heeft van de overheid opnieuw een vergunning gekregen om een geothermieput aan te leggen in de Noord-Hollandse gemeente. Een eerder vergund project liep stuk omdat de put niet op tijd gereed was. Een nieuw putontwerp moet het dit keer haalbaar maken, meldt vakblad Energeia.
Wat is een geothermieput en hoe werkt het voor jouw warmtenet?
Aardwarmte, ook wel geothermie, is warmte die diep in de bodem zit. Door een put aan te leggen tot twee à drie kilometer diepte haal je heet water omhoog. Dat water geeft zijn warmte af aan een warmtenet, waarna het afgekoelde water via een tweede put terug de grond in gaat. Het is een circulair systeem zonder directe CO₂-uitstoot en met een stabiele warmtelevering het hele jaar door, ongeacht het weer.
Voor huiseigenaren op een warmtenet maakt het brontype verschil. Een net gevoed door aardwarmte heeft structureel lagere brandstofkosten dan een net dat draait op fossiele brandstoffen. Op de lange termijn werkt dat door in wat je betaalt voor verwarming. De prijs van aardwarmte schommelt niet mee met de gasprijs op de wereldmarkt, wat meer stabiliteit geeft.
Waarom mislukte het eerste project van Ennatuurlijk?
Ennatuurlijk had al eerder een vergunning voor een geothermieput in Middenmeer, maar slaagde er niet in die tijdig te realiseren. De vergunning liep af voordat het project kon worden afgerond. Dat is geen uitzondering in deze sector: de bodemgesteldheid kan afwijken van vooraf gemaakte prognoses, of de put bereikt niet de verwachte capaciteit op de beoogde diepte. Dit technische risico speelt bij elk geothermieproject, ook bij ervaren partijen.
Met een nieuw putontwerp wil Ennatuurlijk dit risico verkleinen. De exacte aanpassing is nog niet publiek gemaakt. De nieuwe vergunning biedt het warmtebedrijf in ieder geval de ruimte om opnieuw te starten, een zogeheten “herkansing” in de sector. Dat er überhaupt een tweede vergunning is afgegeven, geeft aan dat de overheid het project de moeite waard vindt.
Geothermie in Nederland: van kassen naar woonwijken
Nederland telt al tientallen geothermieprojecten, maar die zitten vooralsnog bijna allemaal in de glastuinbouw. Telers in het Westland en rondom Venlo verwarmen hun kassen al jaren met aardwarmte. Voor woningen is geothermie als warmtebron relatief nieuw, maar de interesse van warmtebedrijven en gemeenten groeit snel.
De reden is praktisch: als wijken van fossiele brandstoffen af moeten, zijn er schaalbare alternatieven nodig. Geothermie is er één van, naast aquathermie en restwarmte van industrie. Het Rijksdienst voor Ondernemend Nederland heeft een overzicht van actieve geothermieprojecten en ondersteunende regelingen op zijn website.
De sector kampt met twee knelpunten. Vergunningprocedures duren lang en zijn complex. En het technische risico bij het aanleggen van een put is aanzienlijk, met investeringen van meerdere miljoenen euro’s per project. De overheid probeert dit deels op te vangen via de SDE++-regeling voor geothermie, maar de doorlooptijd van projecten blijft lang. Dat maakt de herkansing van Ennatuurlijk in Middenmeer tot een kleine maar concrete stap in de goede richting.
Geothermie en jouw situatie als huiseigenaar
Woon je in een wijk die is aangesloten op een warmtenet, of staat er een aansluiting in jouw buurt gepland? Vraag dan bij je warmteleverancier na welke bron het net voedt. Een net op aardwarmte heeft een ander kostenprofiel dan een net dat draait op gas of restwarmte, en dat kan op de lange termijn uitmaken voor je maandelijkse lasten.
Gemeenten zijn verplicht een warmtevisie op te stellen, waarin staat welke alternatieven per wijk worden overwogen. Geothermie staat in steeds meer van die visies als serieuze optie. Het Planbureau voor de Leefomgeving analyseerde de potentie van geothermie in de gebouwde omgeving en concludeert dat de techniek kansrijk is, mits de vergunningprocedures sneller en de risico’s beter gedeeld worden tussen overheid en markt.
Wat betekent dit voor jou?
Het geothermieproject van Ennatuurlijk in Middenmeer is klein, maar illustreert een bredere beweging: warmtebedrijven zoeken actief naar bronnen die niet afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen. Als jij in een gebied woont waar een warmtenet gepland of actief is, loont het de moeite om de warmtevisie van jouw gemeente te lezen. Daarin staat of geothermie op de planning staat voor jouw wijk, en op welke termijn. Zo ben je op tijd geïnformeerd over wat er in de toekomst op jouw deur kan kloppen.