Groene claims controleren wordt voor consumenten steeds belangrijker, zo bleek opnieuw deze week: de Reclame Code Commissie (RCC) heeft geoordeeld dat Tata Steel het publiek misleidt met zijn reclames over groen staal. Stichting Gezondheid op 1 en Stichting Urgenda dienden de klacht in en kregen op alle vier de punten gelijk. De uitspraak is een signaal voor iedereen die producten of diensten koopt op basis van duurzaamheidsbeloftes, ook als het gaat om energieoplossingen voor thuis.
Vier punten, vier keer ongelijk voor Tata Steel
Tata Steel presenteerde in reclamecampagnes zijn plannen voor CO2-arme staalproductie als goeddeels zeker en op korte termijn realiseerbaar. In werkelijkheid waren die plannen afhankelijk van omvangrijke investeringen en goedkeuringen die nog niet rond waren. De RCC toetste de campagne op alle vier de punten die de klagers aandroegen en stelde in elk geval vast dat de reclame een te rooskleurig beeld schetste van de werkelijkheid. Tata Steel wekte de indruk dat groene staalproductie bijna realiteit was, terwijl de feiten dat beeld niet ondersteunden. Daarmee valt het bedrijf in de categorie greenwashing: het opblazen van duurzaamheidsbeloftes die verder gaan dan wat aantoonbaar is. Het volledige oordeel vind je bij Duurzaam Ondernemen. Dit soort uitspraken zijn niet puur symbolisch: bedrijven zijn verplicht hun reclames aan te passen of te stoppen zodra de commissie een overtreding vaststelt.
Groene claims controleren: ook relevant bij energieproducten voor thuis
Wat Tata Steel deed, zie je ook terug in de markt voor woning- en energieproducten. Aanbieders van verwarmingsoplossingen, slimme energiesystemen en duurzame bouwmaterialen gebruiken termen als “CO2-neutraal,” “klimaatvriendelijk,” of “100 procent duurzaam” zonder die claims altijd goed te onderbouwen. De overgang naar duurzame energie vereist bovendien veel kritische grondstoffen en een complexe productieketen, zoals analyses van kritische grondstoffen in duurzame producten aantonen. Een product dat aan het einde van de fabricagelijn “groen” wordt genoemd, hoeft dat niet te zijn als je de volledige keten van productie tot verwijdering meerekent.
Zo herken je een misleidende groene claim
Er zijn concrete signalen die aangeven dat een groene belofte niet klopt. Controleer allereerst of de claim meetbaar en verifieerbaar is. “CO2-neutraal” of “klimaatvriendelijk” klinken goed, maar zonder een specifieke berekening of meetmethode zijn het holle kreten. Vraag de aanbieder om data, rapporten of certificeringen die de claim onderbouwen. Zoek vervolgens naar onafhankelijke certificering: keurmerken van erkende instanties wegen zwaarder dan uitspraken van het bedrijf zelf. Kijk ook naar de reikwijdte van de claim: gaat het om de productiefase, het gebruik, of de volledige levenscyclus van het product? Veel groene claims beperken zich tot de fabriek en negeren wat er daarna met het product gebeurt. Wees ten slotte extra alert op absolute termen. Uitspraken als “volledig emissievrij” of “nul CO2-impact” zijn vrijwel nooit volledig juist en zijn een rode vlag. De RCC biedt ook een openbaar register van uitspraken, zodat je kunt opzoeken of een bedrijf in het verleden al eerder is teruggefloten op een duurzaamheidsreclameclaim.
Wat betekent dit voor jou?
De RCC-uitspraak over Tata Steel laat zien dat greenwashing serieus genomen wordt door toezichthouders. Als je investeert in producten of diensten om je woning duurzamer te maken, hoef je groene beloftes niet zomaar te accepteren. Vraag altijd om de onderbouwing achter een claim, zoek naar onafhankelijke keurmerken en gebruik betrouwbare bronnen zoals Milieu Centraal om aangeboden informatie te toetsen. Wie kritisch koopt, maakt betere keuzes en voorkomt dat zijn geld naar producten gaat die de duurzaamheidsbelofte uiteindelijk niet waarmaken.