De elektriciteitsbelasting omlaag voor gewone huishoudens, zonder dat de overheid daarvoor inkomsten inlevert: dat is de conclusie van een analyse die adviesbureau Berenschot maandag publiceerde in opdracht van de Consumentenbond. De kosten verschuiven dan deels naar industriële grootverbruikers van gas, wat de belastingverdeling minder scheef maakt.
Waarom betalen huishoudens zo veel belasting op elektriciteit?
Nederland heft al jaren een van de hoogste elektriciteitsbelastingen van Europa op kleine verbruikers. Wie elektriciteit afneemt, betaalt naast de kale stroomprijs ook een fors bedrag aan energiebelasting aan de overheid. Tot 2023 bestond die belasting uit twee afzonderlijke heffingen: de energiebelasting zelf en de ODE-opslag voor duurzame energie. Die zijn inmiddels samengevoegd, maar de totale druk bleef hoog.
Het systeem stamt uit een tijd dat gas goedkoop en dominant was, en elektriciteit zwaarder belast werd om het gebruik ervan te ontmoedigen. Nu de overheid juist wil dat huishoudens overstappen op elektrische systemen voor verwarming en andere toepassingen thuis, werkt diezelfde belastingstructuur averechts. Huishoudens die meer elektriciteit verbruiken, worden fiscaal benadeeld. De Consumentenbond vindt dit onlogisch en vroeg Berenschot om alternatieven door te rekenen.
Elektriciteitsbelasting omlaag: de rekening van Berenschot
Het rapport toont aan dat een flinke verlaging van de elektriciteitsbelasting voor huishoudens budgetneutraal kan worden doorgevoerd. De sleutel zit in de scheve belastingdruk tussen gas en elektriciteit. Grote industriële verbruikers betalen per kubieke meter gas aanzienlijk minder belasting dan een gemiddeld huishouden per kilowattuur elektriciteit betaalt. Door die verhouding te corrigeren, ontstaat ruimte voor lagere tarieven op huishoudelijk elektriciteitsverbruik, zonder dat de overheid inkomsten misloopt. Dat meldt Duurzaam Ondernemen vandaag op basis van de presentatie van de Consumentenbond.
Een exact bedrag per huishouden per jaar noemt de Consumentenbond nog niet. De richting is helder: minder belasting op elektriciteit thuis, meer op grootschalig industrieel gasverbruik. Dat maakt de overstap naar elektrische systemen financieel aantrekkelijker voor huishoudens.
Hoge energieprijzen maken de discussie urgent
De timing van het rapport is niet toevallig. Energieprijzen staan in 2026 structureel hoog. Nederlandse kolencentrales produceren dit jaar al meer stroom dan in heel 2024, mede door hoge marktprijzen en forse vraag vanuit België, zo rapporteert Energeia deze week. Die marktomstandigheid vergroot de financiële druk op huishoudens. Een hoge elektriciteitsbelasting bovenop al hoge marktprijzen maakt elektriciteit voor kleine verbruikers relatief duur vergeleken met gas.
De Consumentenbond benadrukt dat dit de overgang naar elektrische systemen thuis remt, terwijl die overgang vanuit klimaatperspectief juist nodig is. Wie minder afhankelijk wil worden van gas, wordt nu fiscaal gestraft. Een herverdeelde belastingstructuur zou die prikkel omdraaien.
Wat kan de politiek ermee?
Het Berenschot-rapport is expliciet bedoeld als input voor de politieke discussie over energiebelastingen. De Consumentenbond roept het kabinet op het voorstel serieus te nemen en nog dit jaar met een concreet plan te komen. Politiek draagvlak lijkt er te zijn: meerdere partijen pleiten al langer voor een eerlijkere verdeling van de energielasten tussen huishoudens en industrie. Of het kabinet de stap daadwerkelijk zet, is nog onduidelijk. Dat hangt mede af van de begroting voor 2027, die het kabinet dit najaar presenteert.
Wat betekent dit voor jou?
Als het voorstel wet wordt, betaal je als huiseigenaar minder belasting op elke kilowattuur elektriciteit die je verbruikt. Dat werkt direct door in je maandelijkse energiefactuur. Een gemiddeld huishouden verbruikt zo’n 3.000 tot 3.500 kilowattuur per jaar. Zelfs een kleine verlaging per kilowattuur kan dan al tientallen euro’s per jaar schelen. Bekijk je huidige energiecontract en check of het flexibel genoeg is om van gunstigere elektriciteitstarieven te profiteren zodra de wetgeving verandert. Volg de kabinetsreacties op het Berenschot-rapport de komende weken.