Techniekonderwijs krimpt terwijl de vraag naar vakmensen toeneemt
De energietransitie vraagt om duizenden extra technici. Warmtepompen, zonnepanelen, thuisbatterijen en laadpalen moeten worden geplaatst, geconfigureerd en onderhouden door gecertificeerde installateurs. Maar installatiebedrijven kampen al jaren met een fors personeelstekort.
En precies nu daalt de aanwas van nieuwe technici structureel. “Nederland loopt vast zonder meer technici”, stelt Solar Magazine op basis van het onderzoek. Het aantal lesuren voor techniek, wiskunde en exacte vakken op middelbare scholen daalde met 58 procent in de afgelopen tien jaar. Scholen kiezen steeds vaker voor andere vakken, waardoor minder jongeren in aanraking komen met technische kennis. Wie op school geen affiniteit met techniek ontwikkelt, kiest later zelden voor een opleiding of baan in de technische sector. De installatiebranche ziet dit probleem al jaren aankomen, maar heeft weinig grip op wat er in schoolgebouwen wordt onderwezen.
Hogere kosten en langere wachttijden voor woningeigenaren
De gevolgen zijn al zichtbaar. Wie nu een afspraak wil plannen bij een goed installatiebedrijf, ziet agenda’s die soms vier tot zes maanden vooruit zijn volgeboekt. Met een structureel kleiner aanbod van gekwalificeerde vakmensen wordt die wachttijd de komende jaren naar verwachting nog langer.
Tegelijkertijd vraagt ook het bedrijfsleven steeds meer van dezelfde pool van technici. Bedrijven zijn verplicht energiebesparende maatregelen te treffen, en over de schaal van die verplichting woedt een discussie, zo bericht Energeia. Technici die kunnen kiezen, kiezen steeds vaker voor grotere opdrachten bij bedrijven in plaats van kleinere klussen bij particulieren. Dat verschil merk je als woningeigenaar aan hogere uurtarieven en langere planningsperioden.
Geen snelle oplossing in zicht
Op korte termijn is er geen eenvoudig antwoord. Scholen passen hun curriculum niet van de ene op de andere dag aan. Bijscholingstrajecten en beroepsopleidingen voor zij-instromers, mensen die vanuit een andere sector overstappen naar de techniek, zijn een tussenoplossing. Maar ook die zijn afhankelijk van begeleiders en leerplaatsen, en beide zijn schaars. Initiatieven waarbij scholen en installatiebedrijven nauwer samenwerken bestaan al in sommige regio’s, maar zijn nog geen landelijk beleid.
Zolang techniekonderwijs krimpt en er geen concrete beleidsmaatregelen worden doorgevoerd, groeit de kloof tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt voor technici. Het Rijk en de installatiebranche pleiten al langere tijd voor meer techniek in het onderwijs, maar uitvoerbare plannen ontbreken tot nu toe.
Wat betekent dit voor jou?
Plan technische klussen aan je woning ruim van tevoren in. Wie nu actie onderneemt, heeft meer keuze in vakmensen en betaalt doorgaans minder dan wie wacht tot de nood hoog is. Vraag altijd meerdere offertes op van gecertificeerde bedrijven en controleer of een installateur is aangesloten bij een erkende branchevereniging. De krapte aan technici is structureel en zal de komende jaren eerder toenemen dan afnemen. Wie een aanpassing aan zijn woning wil maken, heeft er belang bij om dit jaar te plannen, niet volgend jaar.