Het kabinet heeft vandaag besloten dat provincies de regie krijgen over nieuw aan te leggen hoogspanningsnet in Nederland. Met dit besluit over het bevoegd gezag maakt de regering een einde aan jarenlange onduidelijkheid over wie knopen doorhakt bij de uitbreiding van de hoogspanningsinfrastructuur, meldt Solar Magazine vandaag. Het besluit was al langere tijd verwacht, maar bleef uit door een slepende discussie over hoe die bevoegdheden precies verdeeld moesten worden.
Waarom provincies de regie krijgen over het hoogspanningsnet
Bij de aanleg van nieuwe hoogspanningsverbindingen liepen rijk en provincie al jaren tegen elkaar aan. Provincies gaan over ruimtelijke ordening en bestemmingsplannen, maar de nationale overheid had het bevoegd gezag over de aanleg van hoogspanningsleidingen. In de praktijk leidde dat tot trage procedures: projecten moesten langs zowel provinciale als rijksloketten, terwijl belangen en tijdlijnen niet altijd overlapten. Met het besluit van vandaag verschuift dat bevoegd gezag naar de provincies. Zij kennen de regionale situatie beter, kunnen direct schakelen met gemeenten en beter afstemmen op lokale woningbouw- en bedrijventerreinplannen. In theorie moeten procedures daardoor korter en soepeler worden.
Hoogspanningsnet provincies: de urgentie is hoog
De timing van dit besluit is niet toevallig. De druk op het elektriciteitsnet in Nederland is enorm en neemt niet snel af. Bij netbeheerder Alliander staan nog altijd zo’n 8.900 bedrijven in de rij voor een verzwaring of nieuwe aansluiting, ook al begon de wachtlijst de afgelopen maanden voor het eerst te krimpen. Die bedrijven zitten vast omdat er in hun regio onvoldoende ruimte is op het net. De fundamentele oorzaak ligt hoger in het net: te weinig hoogspanningsinfrastructuur en transformatorstations om de groeiende vraag naar elektriciteit op te vangen. Snellere vergunning en aanleg van nieuwe 110-, 220- en 380-kilovoltleidingen is een noodzakelijke stap om die congestie aan te pakken.
Gemeenten en woningbouw
Het besluit raakt ook woningbouwprojecten direct. Gemeenten die nieuwe wijken willen aansluiten, lopen al langere tijd aan tegen capaciteitsknelpunten op het net. Eerder deze week werd bekend dat gemeenten een jaar uitstel krijgen voor de aanbetaling bij het zogeheten eerder aanvragen: een regeling waarbij gemeenten al een netaansluiting kunnen aanvragen voor woningbouwprojecten die nog niet gebouwd zijn. Dat maakte Energeia bekend. Met provincies als nieuw bevoegd gezag over de hoogspanningsuitbreiding kunnen gemeenten en provincies voortaan beter in één lijn plannen. Netcapaciteit en woningbouw tegelijk, in plaats van steeds achter de feiten aanlopen. Of dat ook zo uitpakt, hangt af van hoe proactief provincies deze nieuwe rol oppakken.
Wat verandert er op de korte termijn?
Verwacht geen snelle oplossingen. Hoogspanningsleidingen aanleggen duurt al snel vijf tot tien jaar, van planvorming tot oplevering. Het kabinetsbesluit van vandaag lost bestaande wachtrijen niet direct op en maakt bestaande knelpunten niet zomaar kleiner. Wat het wel doet, is de bestuurlijke wirwar verminderen die grote infrastructuurprojecten jarenlang kan vertragen. Provincies kunnen nu zelf het voortouw nemen in procedures, zonder telkens terug naar Den Haag te moeten. Of dit op korte termijn aantoonbaar leidt tot snellere doorlooptijden, zal sterk afhangen van de ambitie en capaciteit per provincie. Niet elke provincie staat er hetzelfde voor als het gaat om personeel en financiële middelen voor energieprojecten.
Wat betekent dit voor jou?
Als huiseigenaar merk je de komende jaren waarschijnlijk weinig direct van dit besluit. Maar woon je in een regio waar netcongestie speelt, of heb je plannen voor een grotere aansluiting of meer teruglevercapaciteit, dan is dit besluit indirect goed nieuws. Provincies die sneller kunnen handelen bij het uitbreiden van het hoogspanningsnet, verlichten op termijn ook de druk op lagere netniveaus. Het loont om te volgen wat jouw provincie concreet doet met deze nieuwe bevoegdheid. Gemeenten die actief samenwerken met de provincie op het gebied van energieplanning, kunnen jouw regio sneller uit de knel helpen als het gaat om aansluitingsproblemen.