De vijf type warmtepompen die er bestaan, verschillen niet alleen in prijs — ze werken ook fundamenteel anders, vragen elk een andere installatie en zijn geschikt voor heel verschillende woningen. Een lucht-waterwarmtepomp is iets heel anders dan een bodem-waterwarmtepomp, en de goedkoopste keuze is lang niet altijd de slimste. In dit artikel vind je een eerlijk overzicht van alle typen: van de populairste variant die je bij de buren op het terras ziet staan, tot de diepe bodemboring die je tuin tijdelijk in een bouwplaats verandert.
De meest verkochte: lucht-waterwarmtepomp
De lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die af aan het water in het verwarmingssysteem. Er staat een buitenunit in de tuin of naast de gevel, die lucht aanzuigt. Die lucht bevat warmte — ook bij temperaturen van -10°C of lager. Via een compressor wordt die warmte opgevoerd naar 35-55°C, warm genoeg voor vloerverwarming of radiatoren.
Geen wonder dat dit het meest verkochte type warmtepompen is in Nederland. De installatie is relatief eenvoudig, de aanschafkosten zijn lager dan bij een bodemboring, en je kunt hem combineren met zowel een nieuwe als een bestaande installatie.
Monoblock of split-unit?
Lucht-waterwarmtepompen zijn er in twee uitvoeringen. Bij een monoblock zit alle techniek in de buitenunit. Er lopen alleen waterleidingen naar binnen. Dat maakt de installatie eenvoudiger en goedkoper, en je hebt geen F-gassen gecertificeerde installateur nodig. Verreweg de meest gekozen variant in Nederland.
Een split-unit heeft een buiten- én binnenunit, met koudemiddelleidingen daartussen. De installatie is complexer, duurder, en vereist een gecertificeerde monteur. Het voordeel is iets meer flexibiliteit in plaatsing. Voor de meeste woningen is een monoblock de betere keuze.
Hoe luid is de buitenunit?
Een lucht-waterwarmtepomp maakt geluid: gemiddeld 40-55 decibel op één meter afstand. Vergelijkbaar met een normaal gesprek. In een stille nacht kan dit opvallen, bij een drukke straat nauwelijks. Let op de plaatsingsregels van je gemeente: er gelden afstandseisen tot de perceelgrens en slaapkamerramen.
Wat kost een lucht-waterwarmtepomp?
Reken op €8.000 tot €15.000 inclusief installatie. Daar kun je ISDE-subsidie op aanvragen, afhankelijk van het model €3.000 tot €4.500. Na subsidie betaal je dus €4.500 tot €11.500. De terugverdientijd is gemiddeld 5 tot 10 jaar, afhankelijk van je isolatieniveau en energieverbruik.
Lucht-luchtwarmtepomp: verwarmen én koelen
De lucht-luchtwarmtepomp werkt anders dan zijn water-broer. De warmte die uit de buitenlucht wordt gehaald, wordt niet aan water afgegeven maar rechtstreeks aan de binnenlucht. Je herkent dit systeem aan de wandunit die aan het plafond of de muur hangt — hetzelfde apparaat dat je ook ziet bij airconditioning.
Dat is precies wat het is: een lucht-luchtwarmtepomp is een omkeerbare airco. In de winter verwarmt hij, in de zomer koelt hij. Dat maakt hem uniek in het rijtje type warmtepompen.
Voor wie is dit geschikt?
De lucht-luchtwarmtepomp is geschikt als bijverwarming, of als enige verwarming in goed geïsoleerde woningen zonder cv-systeem. Denk aan studio’s, vakantiehuizen, of ruimtes die je wilt bijverwarmen. Als enige verwarming voor een volledig gezin is dit type minder geschikt.
Het grote nadeel: de lucht-luchtwarmtepomp verwarmt geen tapwater. Je hebt altijd een aparte voorziening nodig — een boiler, geiser of warmtepomp-boiler.
Wat kost een lucht-luchtwarmtepomp?
Een single-split systeem kost €1.500 tot €3.000. Voor een multi-split systeem — één buitenunit met meerdere binnenunits — betaal je €3.000 tot €7.000. Dit is het goedkoopste type warmtepomp qua aanschaf.
Bodem-waterwarmtepomp: het hoogste rendement
Wie het maximale rendement wil, kiest voor een bodem-waterwarmtepomp. De bodemtemperatuur in Nederland ligt op 1,5 meter diepte het hele jaar door rond de 10-12°C. Dat is niet alleen warmer dan de buitenlucht in de winter, maar ook stabieler. Een warmtepomp die werkt op een constante brontemperatuur van 10°C presteert aanzienlijk beter dan één die bij vriesweer met -10°C buitenlucht moet werken.
Het resultaat: een SCOP van 4,5 tot 5,5, terwijl een lucht-waterwarmtepomp gemiddeld op 3,5 tot 4,5 uitkomt.
Horizontaal of verticaal?
Bij een horizontale collector worden leidingen op 1 tot 1,5 meter diepte in de grond gelegd. Relatief betaalbaar, maar het vraagt wel een tuin van minimaal 150-300 m². Tijdens de aanleg is de tuin tijdelijk niet te gebruiken.
Een verticale boring gaat dieper: 50 tot 150 meter. Dat kan in een kleine tuin, maar vereist een vergunning van de gemeente en soms ook het waterschap. De vergunningsprocedure kan weken of maanden in beslag nemen — houd daar rekening mee bij je planning.
Passief koelen als bonus
Een groot voordeel van de bodem-waterwarmtepomp: passief koelen in de zomer. Door grondwater door het systeem te leiden, kun je de woning koelen zonder de compressor te gebruiken. Dat verbruikt nauwelijks energie, alleen een kleine circulatiepomp. Je woont het hele jaar comfortabel.
Wat kost een bodem-waterwarmtepomp?
Horizontale installatie: €15.000 tot €20.000. Verticale boring: €20.000 tot €30.000 of meer. Een grote investering — maar door het hogere rendement zijn de jaarlijkse energiekosten lager. Reken op een terugverdientijd van 10-15 jaar bij een goed geïsoleerde woning.
Water-waterwarmtepomp: voor wie grondwater heeft
De water-waterwarmtepomp onttrekt warmte aan grondwater of oppervlaktewater. Grondwater heeft een temperatuur van 10-12°C en is daarmee een uitstekende warmtebron. Bij een open bronsysteem wordt water opgepompt uit een bronput, warmte onttrokken, en het gekoelde water teruggeleid in een retourput.
Dit type warmtepomp heeft het hoogste rendement van alle typen — SCOP-waarden van 5,0 tot 6,0 zijn haalbaar. Maar er zijn ook serieuze drempels.
Je hebt geschikte bodemgesteldheid nodig: goed doorlaatbaar grondwater op niet te grote diepte. Niet elke locatie is geschikt. Bovendien heb je verplicht een vergunning nodig van het waterschap. De aanschafkosten liggen op €20.000 tot €35.000. Dit type warmtepomp is dan ook voornamelijk interessant voor nieuwbouwprojecten of grote woningen met hoge warmtevraag.
Warmtepomp-boiler: alleen voor tapwater
De warmtepomp-boiler is een aparte categorie. Het is een compacte unit die uitsluitend warm tapwater maakt — geen cv-systeem. De unit staat in een technische ruimte en haalt warmte uit de binnenlucht van die ruimte.
Als je al een goed werkend verwarmingssysteem hebt maar wilt besparen op je gasverbruik voor warm water, is dit de goedkoopste stap. Warm water maken is bij de meeste huishoudens goed voor 15-30% van het totale gasverbruik. Door dat te elektrificeren, bespaar je direct iets betekenisvols.
Een warmtepomp-boiler kost €2.000 tot €4.000 inclusief installatie. Het rendement is goed: voor elke kWh stroom die de unit verbruikt, produceert die 2,5 tot 4 kWh warmte.
Bijkomend voordeel: de ruimte waar de unit staat, wordt koeler en droger. In een vochtige kelder of bijkeuken combineer je warmtapwaterproductie met ontvochtiging.
Welk type warmtepomp past bij jou?
Om de juiste keuze te maken, zijn drie factoren bepalend: je woningsituatie, je budget en je doel.
Goed geïsoleerd, vloerverwarming aanwezig? Dan is een full-electric lucht-waterwarmtepomp de logische stap. Je woning vraagt lage aanvoertemperaturen, de warmtepomp werkt efficiënt, en je kunt de cv-ketel volledig vervangen.
Matig geïsoleerd, nog een werkende ketel? Kies voor een hybride lucht-waterwarmtepomp. De warmtepomp neemt het merendeel van de warmtevraag voor zijn rekening. Pas bij extreme kou schakelt de ketel bij. Je bespaart direct 50-70% op je gasverbruik zonder het complete systeem te vervangen.
Grote tuin en wil het maximale rendement? Een bodem-waterwarmtepomp geeft de laagste energiekosten op de lange termijn. De investering is hoger, maar het rendement ook. Zeker als je ook passief wilt koelen in de zomer, is dit een sterke keuze.
Geen cv-systeem, wil ook koelen? De lucht-luchtwarmtepomp is de goedkoopste optie. Combineer hem met een warmtepomp-boiler voor tapwater.
Alleen tapwater verduurzamen? De warmtepomp-boiler is dan voldoende. Eenvoudig te installeren, lage aanschafkosten, direct besparing.
| Situatie | Aanbevolen type | Kosten (na subsidie) |
|---|---|---|
| Goed geïsoleerd + vloerverwarming | Full-electric lucht-water | €4.500 – €11.500 |
| Matig geïsoleerd + radiatoren | Hybride lucht-water | €3.000 – €5.000 |
| Grote tuin + max rendement | Bodem-water | €15.000 – €30.000+ |
| Geen cv + ook koeling | Lucht-lucht | €1.500 – €7.000 |
| Alleen tapwater verduurzamen | Warmtepomp-boiler | €2.000 – €4.000 |
Meer informatie over subsidies vind je op RVO.nl (ISDE-subsidie).
Ons advies voor jou
Laat je niet leiden door alleen de aanschafprijs. Een goedkope lucht-luchtwarmtepomp klinkt aantrekkelijk, maar als die geen tapwater verwarmt en je toch nog gas gebruikt voor je ketel, is de totale besparing beperkt.
Kijk naar het grote plaatje: wat is je huidige energieverbruik, hoe goed is de woning geïsoleerd, en hoelang blijf je er wonen? Een bodem-waterwarmtepomp met hoge upfront investering maar een SCOP van 5,0 verdient zichzelf terug bij een lange bewoning.
Vraag altijd een berekening op bij een installateur — niet alleen de aanschafkosten, maar ook de verwachte jaarlijkse energiekosten. Vergelijk minimaal twee offertes. Check de ISDE-subsidie vóór de aankoop, want niet alle modellen en installateurs komen in aanmerking.
Een laatste tip
Een warmtepomp werkt het efficiëntst bij lage aanvoertemperaturen. Heb je nog radiatoren die hoge aanvoertemperaturen nodig hebben? Laat dan berekenen of je met grotere radiatoren de aanvoertemperatuur kunt verlagen. Soms is €1.000 investeren in grotere radiatoren een slimmere stap dan een duurder model type warmtepompen kopen.