Zonnepanelen en een laadpaal combineren is een van de slimste investeringen die je als huiseigenaar kunt doen. Je wekt je eigen stroom op, stuurt die rechtstreeks naar je elektrische auto en bespaart flink op laadkosten. Toch gaat het in de praktijk vaak niet vanzelf. De verkeerde laadpaal, een te kleine zonnepaneleninstallatie of een omvormer die niet meewerkt. Ik loop al zeven jaar mee in deze branche en heb tientallen installaties gezien waar zonnepanelen en een laadpaal samen perfect werkten, maar ook genoeg waar het beter had gekund. In dit artikel neem ik je stap voor stap mee: wat heb je nodig, waar moet je op letten en hoe haal je het maximale uit deze combinatie?
Waarom zonnepanelen en een laadpaal goed samengaan
Stel je voor: je rijdt elke dag naar je werk en weer terug. Zo’n 40 kilometer per dag, wat redelijk gemiddeld is in Nederland. Een elektrische auto verbruikt ongeveer 17 kWh per 100 kilometer. Dat betekent dat je per dag zo’n 7 kWh nodig hebt. Met een gemiddelde zonnepaneleninstallatie van 12 panelen wek je op een zonnige dag makkelijk 25 tot 35 kWh op. Meer dan genoeg om je auto te laden en ook nog je huis van stroom te voorzien.
Ik was vorig jaar bij een klant in Breda die precies deze rekening had gemaakt. Hij had 14 panelen op het dak en reed een Hyundai Kona Electric. Overdag stond zijn auto op de oprit terwijl hij thuiswerkte, en de laadpaal trok op zonnige dagen genoeg stroom om de auto bijna volledig op te laden. Zijn energierekening voor de auto? Praktisch nul in de zomermaanden.
Het mooie van deze combinatie is dat je twee problemen tegelijk oplost. Aan de ene kant heb je stroom nodig voor je auto. Publiek laden kost al snel 35 tot 45 cent per kWh, en ook thuis laden via het net is niet goedkoop. Aan de andere kant wek je met zonnepanelen overdag meer stroom op dan je huis verbruikt. Die overschotstroom gaat nu vaak terug het net in, maar met de veranderingen in de salderingsregeling wordt dat steeds minder aantrekkelijk. Door die stroom in je auto te stoppen, gebruik je hem waar hij het meeste waard is.
Hoeveel zonnepanelen heb je nodig voor een laadpaal?
Dit is de vraag die ik het vaakst krijg, en het eerlijke antwoord is: dat hangt ervan af. Het hangt af van hoeveel kilometer je rijdt, welke auto je hebt en hoe je laadt. Maar ik kan je wel een richting geven.
Een gemiddeld zonnepaneel levert in Nederland tussen de 350 en 450 Wp (wattpiek). Omgerekend naar jaaropbrengst is dat zo’n 300 tot 400 kWh per paneel per jaar, afhankelijk van de oriëntatie van je dak en of er schaduw op valt. Een elektrische auto verbruikt gemiddeld 15 tot 20 kWh per 100 kilometer. Bij 15.000 kilometer per jaar heb je dan zo’n 2.250 tot 3.000 kWh nodig.
Reken je dat terug, dan kom je uit op 7 tot 10 extra panelen puur voor de auto. Tel daar het verbruik van je woning bij op (gemiddeld zo’n 2.800 kWh per jaar voor een doorsnee huishouden) en je zit al snel op een installatie van 16 tot 20 panelen als je alles op eigen stroom wilt draaien.
Nu is dat een ideaalplaatje. In de praktijk laad je niet altijd overdag als de zon schijnt. In de winter levert je installatie minder op. En op bewolkte dagen haal je misschien maar een derde van de piekopbrengst. Toch hoeft dat geen probleem te zijn, zolang je de verwachtingen realistisch houdt. Zelfs als je maar de helft van je autokilometers op zonnestroom rijdt, scheelt dat honderden euro’s per jaar.
Twee scenario’s naast elkaar
Scenario 1: je werkt thuis en je auto staat overdag op de oprit. Dit is de beste situatie. Met slim laden kun je de laadpaal zo instellen dat hij alleen trekt als je panelen produceren. Op een gemiddelde zomerdag laad je makkelijk 20 tot 30 kWh bij, genoeg voor 100 tot 170 kilometer.
Scenario 2: je werkt buitenshuis en je auto staat overdag op de parkeerplaats van je werkgever. Dan laad je vooral ’s avonds en ’s nachts, wanneer je panelen niets opwekken. In dat geval profiteer je nog steeds van je zonnepanelen via saldering of een dynamisch energiecontract, maar de directe koppeling tussen opwek en laden is minder sterk. Een thuisbatterij kan dan een interessante tussenoplossing zijn, maar dat is een verhaal apart.
Slim laden: zo gebruik je zonnestroom voor je auto
Slim laden, of solar charging, is de techniek die zonnepanelen en je laadpaal echt laat samenwerken. Het idee is simpel: de laadpaal communiceert met je omvormer of energiemeter en past het laadvermogen automatisch aan op basis van hoeveel zonnestroom er beschikbaar is.
Een gezin in Utrecht dat ik twee jaar geleden hielp, had een mooi voorbeeld. Ze hadden 16 panelen en een slimme laadpaal met solar-modus. Op een bewolkte ochtend laadde de auto langzaam met 1,4 kW, net genoeg om het overschot van de panelen te benutten. Tegen het middaguur brak de zon door, en het laadvermogen schoot omhoog naar 3,7 kW. Aan het einde van de dag had de auto 25 kWh bijgeladen, bijna volledig op eigen stroom. Zonder dat iemand er iets voor hoefde te doen.
Dit werkt via een protocol dat de laadpaal en de omvormer met elkaar laat praten. Veel laadpalen ondersteunen dit inmiddels, maar niet allemaal. Let bij de aanschaf op of de laadpaal overweg kan met je specifieke omvormer. Merken als Alfen, Easee en Zaptec bieden deze functie standaard aan. Bij goedkopere laadpalen ontbreekt het soms, of moet je een extra energiemeter installeren om het werkend te krijgen.
Wat je ook moet weten: slim laden vereist een minimaal laadvermogen. De meeste elektrische auto’s accepteren pas stroom vanaf 1,4 kW (6 ampère op een fase). Als je panelen op een bewolkte dag maar 800 watt produceren, kan de laadpaal die stroom niet kwijt aan de auto. Dat overschot gaat dan alsnog het net in. Sommige laadpalen lossen dit op door kort te bufferen en in pulsen te laden, maar dat is niet ideaal voor de accu van je auto op de lange termijn.
Wat verandert er aan de salderingsregeling?
De salderingsregeling is jarenlang het grote voordeel van zonnepanelen geweest. Elke kWh die je terugleverde aan het net, mocht je wegstrepen tegen een kWh die je afnam. Stroom terugleveren was dus net zo veel waard als stroom verbruiken. Dat gaat veranderen.
Vanaf 2027 wordt de salderingsregeling stapsgewijs afgebouwd. Dat betekent dat de stroom die je teruglevert minder waard wordt. Op dit moment krijg je voor teruggeleverde stroom nog bijna de volle prijs. Over een paar jaar is dat nog maar een fractie. De exacte percentages worden door de overheid vastgesteld, maar de richting is duidelijk: eigen verbruik wordt steeds belangrijker. Kijk op Milieu Centraal voor de actuele stand van zaken rondom saldering.
Dit maakt de combinatie van zonnepanelen met een laadpaal extra interessant. In plaats van stroom terug te leveren voor een lage vergoeding, stop je die stroom in je auto. De waarde van een kWh in je auto is gelijk aan wat je anders bij een publieke laadpaal had betaald. En dat is op dit moment 35 tot 45 cent. Zelfs als de stroomprijs daalt, is eigen verbruik altijd voordeliger dan terugleveren.
Ik merk dat veel mensen hier nog niet scherp op zijn. Ze hebben zonnepanelen, ze hebben een elektrische auto, maar ze laden ’s avonds via het net terwijl ze overdag stroom terug het net in pompen. Dat is op dit moment nog niet rampzalig dankzij saldering, maar over een paar jaar gooi je geld weg. Nu je laadgedrag aanpassen is straks pure winst.
Welke laadpaal past bij een installatie met zonnepanelen?
Niet elke laadpaal is geschikt om samen te werken met zonnepanelen. Als je het maximale uit de combinatie wilt halen, let dan op een paar dingen.
Ten eerste: kies een laadpaal met solar charging of dynamisch vermogensbeheer. Dit betekent dat de laadpaal het laadvermogen kan aanpassen op basis van je zonnestroompproductie. Merken die dit goed hebben uitgewerkt zijn onder andere Alfen, Easee, Zaptec en Wallbox. De Consumentenbond test regelmatig laadpalen en beoordeelt ze op functies als slim laden.
Ten tweede: let op de aansluiting. De meeste huishoudens hebben een 1-fase of 3-fase aansluiting. Een 3-fase laadpaal kan sneller laden (tot 11 kW), maar alleen als je aansluiting dat toelaat. Met een 1-fase aansluiting zit je op maximaal 3,7 kW. Dat klinkt weinig, maar voor thuisladen is het prima. Je auto staat ’s nachts toch stil, en overdag bij slim laden volgt het laadvermogen je panelen.
Ten derde: load balancing. Als je laadpaal, kookplaat, warmtepomp en wasmachine tegelijk aanstaan, kun je je hoofdzekering overbelasten. Een goede laadpaal met load balancing meet continu het totale verbruik van je woning en schroeft het laadvermogen terug als het te veel wordt. Dit is geen luxe maar een noodzaak, zeker bij woningen met een 25A-aansluiting.
Bij een installatie die ik afgelopen winter deed in Amersfoort, had de eigenaar een Alfen Eve Single Pro laten plaatsen zonder load balancing. Het resultaat: elke keer als de warmtepomp aansloeg terwijl de auto laadde, vloog de hoofdzekering eruit. Na het inschakelen van dynamisch load balancing was het probleem opgelost. De laadpaal schakelde automatisch een tandje terug zodra het stroomverbruik in huis piekte.
De kosten en wat het je oplevert
Laten we het over geld hebben, want dat is waar de meeste mensen benieuwd naar zijn. Wat kost het om zonnepanelen en een laadpaal te laten plaatsen, en wanneer verdien je het terug?
Een zonnepaneleninstallatie van 12 panelen kost op dit moment tussen de 4.500 en 7.000 euro, afhankelijk van het merk, het type paneel en de installateur. Voor 16 tot 20 panelen zit je tussen de 6.500 en 10.000 euro. Een slimme laadpaal met solar charging kost tussen de 900 en 2.000 euro inclusief installatie. Tel daar eventueel de kosten voor een verzwaarde aansluiting bij op als je van 1-fase naar 3-fase wilt (zo’n 500 tot 1.000 euro via je netbeheerder).
In totaal zit je dan op een investering van ruwweg 7.000 tot 12.000 euro voor de complete setup. Dat is een serieus bedrag. Maar nu de opbrengsten.
Een rekenvoorbeeld
Neem een huishouden met 16 zonnepanelen (6.400 Wp) en een jaaropbrengst van zo’n 5.700 kWh. Het huishouden verbruikt 2.800 kWh per jaar. De elektrische auto rijdt 15.000 kilometer per jaar en verbruikt 2.700 kWh. Samen is dat 5.500 kWh verbruik, dus de installatie dekt bijna het hele verbruik.
Stel dat je 60% van de autolaadstroom direct van je panelen haalt (realistisch als je deels thuiswerkt). Dat is 1.620 kWh die je niet bij een publieke laadpaal hoeft af te nemen. Bij een gemiddeld publiek tarief van 40 cent per kWh bespaar je 648 euro per jaar alleen al op autokosten. De overige 1.080 kWh laad je ’s avonds via het net, maar ook die stroom is goedkoper dan publiek laden.
Tel daarbij de besparing op je huishoudverbruik via de zonnepanelen. Bij een stroomprijs van 30 cent per kWh en eigen verbruik van 70% op het huishoud bespaar je nog eens zo’n 590 euro per jaar. In totaal bespaar je ruim 1.200 euro per jaar, wat een terugverdientijd van 6 tot 10 jaar oplevert, afhankelijk van je exacte situatie. Met stijgende energieprijzen en dalende saldeervergoedingen wordt de terugverdientijd voor eigen verbruik alleen maar korter. Op de site van Vereniging Eigen Huis vind je handige rekenhulpen om je eigen situatie door te rekenen.
Fouten die ik in de praktijk tegenkom
Na zeven jaar in de buitendienst heb ik genoeg installaties gezien om te weten waar het misgaat. Een paar dingen die ik regelmatig tegenkom als mensen zonnepanelen met een laadpaal willen combineren.
De eerste fout: een laadpaal kopen zonder solar-functie en er later achter komen dat je niet op zonnestroom kunt laden. Goedkope laadpalen van 400 tot 600 euro hebben vaak geen communicatiemogelijkheid met de omvormer. Je kunt ze niet vertellen dat ze alleen moeten laden als de zon schijnt. Dan laad je gewoon vol vermogen, ongeacht wat je panelen doen. Zonde.
Fout nummer twee: de groepenkast vergeten. Veel oudere woningen hebben een groepenkast die niet berekend is op een laadpaal van 16 ampère bovenop het bestaande verbruik. Ik ben bij minstens vijf klanten geweest waar de installateur de laadpaal had opgehangen zonder de groepenkast te controleren. Resultaat: regelmatig een uitgevallen aardlekschakelaar. Laat altijd een erkend installateur je groepenkast beoordelen voordat de laadpaal erin gaat.
Fout nummer drie: de omvormer niet afstemmen op het totale verbruik. Als je achteraf een laadpaal toevoegt aan een bestaande zonnepaneleninstallatie, check dan of je omvormer voldoende capaciteit heeft. Sommige omvormers zijn gedimensioneerd op het oorspronkelijke dakoppervlak en verbruiksprofiel. Door een laadpaal toe te voegen verandert het energieprofiel van je woning. Soms is een upgrade van de omvormer nodig, of een extra energiemeter om alles goed te laten communiceren.
De vierde fout is misschien wel de meest vermijdbare: geen energiemanagementsysteem gebruiken. Veel mensen installeren alles los van elkaar. De panelen doen hun ding, de laadpaal doet zijn ding, en niemand kijkt of het op elkaar is afgestemd. Met een eenvoudig energiemanagementsysteem of een app die je omvormer en laadpaal koppelt, kun je precies zien hoeveel zonnestroom naar je auto gaat en hoeveel je van het net trekt. Zonder die informatie ben je blind aan het laden.
Een laatste tip
Als je overweegt om zonnepanelen en een laadpaal te laten plaatsen, doe het dan in een keer. Ik zie te vaak dat mensen eerst panelen laten leggen, een jaar later een laadpaal erbij hangen en dan ontdekken dat de groepenkast moet worden aangepast, de omvormer niet compatibel is, of de bekabeling opnieuw moet. Door het als een totaalproject te benaderen, bespaar je op installatiekosten, voorkom je technische conflicten en zorg je ervoor dat alles vanaf dag een goed samenwerkt. Vraag offertes aan bij installateurs die ervaring hebben met beide producten. Niet een zonnepanelenbedrijf dat er een laadpaal bij doet, maar een partij die de complete energie-installatie van je huis snapt.
Ons advies voor jou
De combinatie van zonnepanelen en een laadpaal is geen rocket science, maar het vraagt wel om een doordachte aanpak. Begin met je eigen situatie: hoeveel rij je, staat je auto overdag thuis, en hoeveel dakoppervlak heb je? Laat je niet verleiden door de goedkoopste laadpaal of het hoogste aantal panelen. Het gaat om de juiste balans tussen opwek, verbruik en slim laden.
Kies een laadpaal met solar charging, zorg dat je groepenkast en aansluiting op orde zijn, en investeer in een energiemanagementsysteem dat alles aan elkaar knoopt. Als je dat doet, rij je een groot deel van het jaar op gratis zonnestroom. En met de afbouw van de salderingsregeling wordt dat elk jaar een stukje voordeliger ten opzichte van terugleveren.
Wil je weten of jouw dak en situatie geschikt zijn? Vraag dan vrijblijvend offertes aan bij meerdere installateurs en vergelijk niet alleen op prijs, maar ook op ervaring met het combineren van zonnepanelen en laadpalen. Een goede installateur stelt vragen over je rijgedrag, je aansluiting en je dak. Een minder goede installateur begint meteen over aantallen en prijzen. Je weet nu waar je op moet letten.